خانك و ان غبت اغتابك و ان وعدك اخلفك « 1 »
( بدرستى كه منافق نهى مىكند و نهى نمىپذيرد و امر مىكند به آنچه خود انجام نميدهد و وقتى به نماز مىايستد التفات و توجّهش به غير خداست و هنگامى كه به ركوع ميرود چون چهارپايان فرود مىشود يعنى از ركوع چيزى درك نميكند شام مىكند و همّش خوراك است با اينكه روزه نبوده و صبح مىكند و همّش خواب است با اينكه شب بيدار نبوده اگر با تو سخن گويد دروغ ميگويد و اگر به او امانت بسپارى خيانت كند و اگر از او غايب شوى غيبت ترا مينمايد و اگر با او وعده كنى خلف وعده مىكند ) و از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده كه فرمود
« قال رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ما زاد خشوع الجسد على ما فى القلب فهو عندنا نفاق » « 2 »
( رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود فزونى خشوع اعضاء و جوارح بر آنچه در قلب است نزد ما نفاق مىباشد ) و نيز از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده كه فرمود
« قال رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ثلاث خصال من كنّ فيه كان منافقا و ان صام و صلّى و زعم انّه مسلم من اذا ائتمن خان و اذا حدث كذب و اذا وعد اخلف » « 3 »
( رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود سه خصلت است كه در هر كس باشد منافق است و اگر چه روزه بدارد و نماز بگزارد و گمان كند مسلمان است ، كسى كه هر گاه امانت به او سپرده شود خيانت كند و هر گاه تكلّم كند دروغ گويد و هر گاه وعده كند وفا ننمايد ) بنا بر اين نفاق امرى است مقول بتشكيك و ذى مراتب و منافقين بمراتبهم در هر عصر و زمانى بوده و هستند و آيات قرآن صريح است در اينكه در ميان صحابه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نيز بودهاند مانند آيات سوره برائت و آيات سوره منافقين و غير اينها ولى بعضى از اهل سنّت گفتهاند كه اصحاب پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم همه عدول بوده و بر طبق اين ادعاء خبرى به آن حضرت نسبت دادهاند كه فرمود
« اصحابى كالنجوم بايّهم اقتديتم اهتديتم »
ولى اين ادعاء و خبرى كه بر طبق آن نقل كردهاند بوجوهى مردود است :
هامش
( 1 ) جامع السعادات
( 2 ) جامع السعادات
( 3 ) جامع السعادات