[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 8 ]
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنِينَ ( 8 )
( و بعضى از مردم كسانى هستند كه ميگويند به خدا و روز آخرت ايمان آورديم و حال آنكه ايشان گرويدهگان نيستند ) اين آيه بضميمه آيات بعد كه مجموعا سيزده آيه مىشود در صفات منافقين و نكوهش آنان است و تفسير آن را در ذيل چند جمله بيان ميكنيم :
جمله اولى در معنى نفاق و اقسام آن
نفاق بمعنى دو رويى و مخالف بودن ظاهر با باطن است و براى آن اقسامى است :
قسم اول
نفاق در عقيده است به اينكه در باطن كافر و مشرك و طبيعى و منحرف باشد ولى در ظاهر اظهار اسلام و ايمان كند و يا جزو فرق باطله و اهل بدعت و ضلالت باشد ولى اظهار تشيّع نمايد ، و اين نوع از نفاق اعظم و اشدّ و اقبح اقسام كفر است زيرا علاوه بر كفر باطنى ، شامل مكر و حيله و خدعه نسبت به مسلمانان نيز مىباشد و آنچه از مصائب و بدبختيها كه دامنگير مسلمانان شده از قبل اين گونه افراد بوده است و از اينجهت خداوند در قرآن سختترين عذاب و دركات دوزخ را براى آنان مقرر داشته و فرموده
إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ
« 1 » .
و اشكال به اينكه منافق اگر باطنش قبيح است ولى ظاهرش حسن است بخلاف كافر كه باطن و ظاهرش قبيح مىباشد دفع مىشود به اينكه ظاهر فريبنده علاوه بر اينكه حسنى ندارد بدتر از ظاهرى است كه قبح آن آشكارا باشد زيرا آن ظاهر دامى پنهان است ولى اين ، باطنش از ظاهر نمايان است .
و اما بر كسى كه باطنا مسلمان و مؤمن باشد ولى در ظاهر اظهار كفر كند
هامش
( 1 ) . سوره نساء آيه 144