نقل مىكند كه فرمود
انّ للعبد اربع اعين عينان يبصر بهما امر دينه و دنياه و عينان يبصر بهما امر آخرته فاذا اراد اللَّه بعبد خيرا فتح له العينين اللتين فى قلبه فابصر بهما الغيب و امر آخرته و اذا اراد اللَّه به غير ذلك ترك القلب بما فيه »
بدرستى كه براى بنده چهار چشم است ، با دو چشم امور دين و دنياى خود را مىبيند و با دو چشم امر آخرت را مشاهده مىكند پس هر گاه خدا اراده خير نسبت به بندهاش نمايد دو چشم دلش را باز كند پس امور غيبى و امر آخرت را بواسطه آن ببيند ، و هر گاه غير خير « شرّ » نسبت به بنده اراده كند دلش را به آنچه در اوست واگذارد ) و نيز از كافى از حضرت صادق عليه السّلام روايت مىكند كه فرمود
« انّما شيعتنا اصحاب الاربعة الاعين عينان فى الرأس و عينان فى القلب الا و انّ الخلائق كلهم كذلك الّا انّ اللَّه عزّ و جلّ فتح ابصاركم و اعمى ابصارهم »
( همانا شيعيان ما دارندهگان چهار چشمند ، دو چشم در سر و دو چشم در دل آگاه باشيد كه همه بندگان چنينند ولى خداى عزّ و جلّ چشمهاى باطن شما شيعيان را باز كرده و چشمهاى باطن آنان را كور نموده ) و بعضى از محققين را در اين مقام تحقيقى است و حاصلش اينست كه براى انسان سه قلب است ، قلب صنوبرى جسمانى و قلب مثالى « صورت بدون ماده » كه متعلق به بدن مثالى است و در باطن همين بدن است و در عالم برزخ روح انسانى به آن تعلق ميگيرد ، و دليل بر آن رؤياهاى صادقه است كه جزو اضغاث احلام و خيالات نفسانيه نباشد و اين قلب مثالى در بدن مثالى است كه داراى گوش و چشم و زبان و ساير اعضاء مثالى مىباشد و مراد از سمع و بصر و قلب در آيات قرآنى اين سمع و قلب مثالى است نه روح مجرد انسانى كه از آن بعقل تعبير مىشود « انتهى » ولى ما در عين اينكه عالم مثال را قائليم و ادلّه بر طبق آن داريم دليلى بر اين نداريم كه رؤياى صادقه مستند به بدن مثالى باشد بلكه راجع بسير روح انسانى در عوالم ما فوق اين عالم طبيعت مىباشد و چشم و گوش باطن راجع به همان روح انسانى است كه
اطيب البيان في تفسير القرآن ( فارسى ) — صفحة 278
مساهمون: السيد عبد الحسين الطيب
ص٢٧٨