و شعبى در جواب نوشت « كلّما استغفرت اللَّه منه فهو منك و كلما حمدت اللَّه عليه فهو منه » « 1 » ( هر چه را از آن طلب مغفرت ميكنى از تو است و هر چه خدا را بر آن بستايى از خداست ) و روايت شده كه مردى از حضرت صادق عليه السّلام از قضا و قدر پرسيد حضرت فرمود
« ما استطعت ان تلوم العبد عليه فهو فعله و ما لم تستطع ان تلوم العبد فهو فعل اللَّه ، يقول اللَّه للعبد لم عصيت ، لم فسقت ، لم شربت الخمر ، لم زنيت فهو فعل العبد و لا يقول لم مرضت لم قصرت لم ابيضضت لم اسوددت لانّه فعل اللَّه للعبد » « 2 »
( آنچه كه ميتوانى بنده را بر آن سرزنش كنى ، آن فعل بنده است و آنچه نميتوانى بنده را بر آن سرزنش كنى ، فعل خداست خدا ببنده ميگويد چرا نافرمانى كردى ، چرا فاسق شدى ، چرا شرب خمر نمودى ، چرا زنا كردى ، پس اينها فعل بنده است ، ولى نميگويد چرا مريض شدى چرا كوتاه شدى ، چرا سفيد شدى ، چرا سياه شدى براى اينكه اينها فعل خداى تعالى نسبت به بنده است )
( معايبى كه لازمه عقيده تفويض است )
لازمه عقيده بتفويض و مستقلّ دانستن بنده در كارهاى خود ، توهين در سلطنت حق و تشريك عبد در افعال با خدا و عدم احتياج بنده بحول و قوه الهى و ترك طلب اعانت و توفيق و تأييد از او است و آيات بسيارى از قرآن و اخبار متظافره بر ردّ اين عقيده وارد شده در سوره فاتحه ميفرمايد
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ
و حال آنكه اگر بنده مستقل بود احتياج باستعانت نداشت و نيز ميفرمايد
كُلُّ شَيْءٍ فَعَلُوهُ فِي الزُّبُرِ وَ كُلُّ صَغِيرٍ وَ كَبِيرٍ مُسْتَطَرٌ
« 3 » ( آنچه ميكنند در كتب الهى ثبت است و هر كار كوچك و بزرگى نوشته شده )
هامش
( 1 ) بحار الانوار مجلد سوم ص 25
( 2 ) بحار الانوار مجلد سوم ص 25
( 3 ) . سوره قمر آيه 52 - 53