برخورد نمودند و بدرستى كه خداوند بر هر چيزى تواناست ) و مراد از غنيمت در آيه مطلق استفاده است نه خصوص غنيمت دار الحرب چنانچه عامّه توهم كردهاند و لذا در اخبار ائمه و فتاوى اصحاب هفت چيز مورد خمس قرار داده شده :
1 - معادن كه عبارت از همه ذخائر زيرزمينى است مانند فلزات ، جواهرات ، نفت ، كبريت ، نمك ، گچ ، آهك و امثال اينها در صورتى كه به حد نصاب برسد و نصابش 20 دينار است كه قيمت 15 مثقال طلا باشد 2 - غوص يعنى آنچه از ته دريا اخذ شود مانند لؤلؤ ، مرجان و نحو اينها و نصابش يك دينار است كه قيمت 18 نخود طلا باشد 3 - زمينى كه اهل ذمّه ( يهود ، نصارى ، مجوس ) از اهل اسلام بخرند و نصاب ندارد 4 - گنج و آنچه زيرزمين پنهان كرده باشند و نصابش 20 دينار است 5 - غنايم دار الحرب با شرايط مقرّره آن 6 - مال مختلط به حرام يعنى مالى كه در خارج باشد و به حرام مخلوط شده و نه مقدارش را بداند و نه صاحبانش را 7 - ارباح مكاسب يعنى هر نوع استفادهء كه انسان از طريق كسب و زراعت و تجارت و اجاره و امثال اينها بدست بياورد بعد از وضع مئونة و مورد مصرف خمس خدا و رسول و ائمه هدى ميباشند كه اين سه قسمت امروز حقّ امام عصر است و بنام سهم امام ناميده مىشود و بايد بوسيله مجتهد جامع - الشرائط به مصرف برسد ، و ديگر ايتام و مساكين و ابن سبيل از سادات و ذرارى پيغمبرند كه اين سه قسمت نيز بنام سهم سادات خوانده مىشود و بايد به آنان داده شود و در اهميت خمس همين بس كه خداوند در آيه مزبور اداء آن را تعليق بر ايمان نموده كه مشعر بعليّت است يعنى هر كه ايمان دارد خمس ميدهد و هر كه خمس
اطيب البيان في تفسير القرآن ( فارسى ) — صفحة 222
مساهمون: السيد عبد الحسين الطيب
ص٢٢٢