كه روح مقدس پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم احاطه بجميع عوالم امكانيه دارد و به تمام جزئيات و سرائر و ضمائر مطلع و همه جا حاضر و ناظر است و بالجمله مظهر تام اتم صفت علم و احاطه الهى است و همچنين ائمه طاهرين عليهم السلام بلكه انبياء و اوصياء و عباد صالحين و ملائكه مقربين و گر نه سلام تخاطب درست نميباشد دوم السلام علينا و على عباد اللَّه الصالحين : اين سلام كه نمازگزار بر خود و حاضرين در نماز مىكند اگر بمعنى دعا باشد معنى آن ظاهر است و اگر بمعنى وعده باشد تلقين بنفس است كه كوچكترين عملى كه خلاف سلامتى آن باشد مرتكب نشود يعنى سلامتى خودم را از ناحيه خودم وعده مىدهم به اينكه كارى كه مخالف سلامتى آن باشد از جانب من سر نميزند عقل خود را اسير شهوات و نفس خود را گرفتار اخلاق رذيله و دين خود را بواسطه معاصى ضايع نميكنم ، اعضاء و جوارح خود را در موردى كه ضرر براى من داشته باشد و مخلّ سلامتى من باشد به كار نميبرم ، و اين وعده را بنمازگزاران و بندهگان صالح حق نيز مىدهم كه از جانب من كارى كه موجب رنجش آنان باشد سر نميزند و مراد از بندهگان صالح خدا در مرتبه اوّل انبياء و اوصياء ثمّ الامثل فالامثل ميباشند سوم السلام عليكم و رحمة اللَّه و بركاته : در اين سلام خطاب بملائكه حفظه و كاتبين اعمال و ساير ملائكه مدبّرين مىباشد و نمازگزار به اين سلام به آنها قول ميدهد كه كارى كه مخالف هدف و موجب رنجش آنان باشد از وى سر نميزند .
و به همين معنى حمل مىشود سلامى كه انسان ببرادران دينى خود مينمايد كه يا بمعنى دعاست و يا بمعنى قول و وعده دادن به اينكه از ناحيه من ضررى بشما نميرسد و جز سلم و صفا از من چيزى انتظار نداشته باشيد به اين بيان معلوم مىشود كه اغلب سلامها دروغ و تقلب و تظاهر است و از معنى حقيقى آن عارى و خالى است خصوصا نسبت به پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و ائمه هدى صلوات اللَّه عليهم اجمعين زيرا هر معصيتى موجب رنجش خاطر آنان است
اطيب البيان في تفسير القرآن ( فارسى ) — صفحة 197
مساهمون: السيد عبد الحسين الطيب
ص١٩٧