مغربها »
( بدرستى كه خداوند دست خود را براى قبول توبه گشوده براى گناهكار شب تا روز و براى گناهكار روز تا شب تا وقتى كه خورشيد از مغرب طلوع كند يعنى علامات قيامت واقع شود ) و نيز از آن حضرت روايت شده « 1 » كه فرمود
« لو عملتم الخطايا حتى تبلغ السماء ثمّ ندمتم لتاب اللَّه عليكم »
( اگر گناه كنيد باندازهء كه به آسمان برسد سپس پشيمان شويد خداوند توبه شما را مىپذيرد ) و در كافى « 2 » از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود
« خير الدعاء الاستغفار »
( بهترين دعا طلب آمرزش است ) و نيز از حضرت رضا عليه السّلام روايت كرده « 3 » كه فرمود
« مثل الاستغفار مثل و رق شجر تحرّك فيتناثر ، و المستغفر من ذنب و يفعله كالمستهزء بربّه »
( مثل استغفار مثل برگى است كه بر درختى باشد كه بواسطه حركت درخت آن برگها بريزد يعنى همچنين كه حركت درخت برگها را ميريزد ، استغفار گناهان را ميريزد ، و كسى كه از گناهى استغفار كند و باز بجا بياورد مانند كسى است كه پروردگارش را استهزاء كند ) امّا سمع اللَّه لمن حمده : يعنى خدا بشنود كسى را كه او را بستايد و سميع كه از صفات ثبوتيه ذاتيه است بر دو معنى حمل مىشود ، يكى عالم بمسموعات و به اين معنى برگشت آن بعلم است چنانچه بصير بمعنى عالم بمبصرات و مدرك بمعنى عالم بجزئيات و حكيم بمعنى عالم بمصالح و مفاسد و مريد بمعنى عالم بصلاح فعل و كاره بمعنى عالم بفساد فعل و لطيف بمعنى عالم بدقائق امور و خبير بمعنى عالم بقضايا است ، و همه اين صفات برگشتشان بعلم است و ديگر اجابت كننده خواهش است چنانچه گفته مىشود فلان حرف شنواست يعنى اثر بر حرف بار مىكند و كلمه سمع اللَّه لمن حمده بر اين معنى حمل مىشود يعنى خداوند اجابت كند هر كه او را حمد نمايد و به اين معنى از صفات فعل است
هامش
( 1 ) . جامع السعادات باب توبه
( 2 ) . كتاب الدعاء باب الاستغفار
( 3 ) . كتاب الدعاء باب الاستغفار