و نبىّ بمعنى مخبر است يعنى كسى كه از جانب حق به او وحى و خبر ميرسد اگر چه مبعوث به غير نباشد و اولو العزم پيغمبرى است كه داراى شريعت جديد باشد ، بنا بر اين نبى اعم از رسول و رسول اعمّ از اولو العزم است يعنى هر اولو العزمى رسول و نبى هست ولى هر رسولى اولو العزم و هر نبىّ رسول نميباشد و پيغمبر خاتم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نبىّ بود در عالم نورانيت
« كنت نبيّا و آدم بين الماء و الطين »
و قبل از بعثت و رسول شد در روز بعثت و اولو العزم بود زيرا شريعتش ناسخ شرايع سابقه بود و خاتم انبياء بود زيرا دفتر رسالت و نبوت به پيغمبرى او ختم گرديد و افضل از جميع انبياء بلكه جميع ما سوى اللَّه بود و تفصيل اين قسمت را در كلم الطيّب متعرض شدهايم « 1 » و در مقدمه اين كتاب « 2 » نيز شمهء از آن را ذكر نموده و هر جا مناسب شد قسمتهاى ديگر آن را متذكر خواهيم شد انشاء اللَّه و در اين مقام تنها مطلبى را كه لازمه شهادت برسالت حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم مىباشد يادآورى ميكنيم و آن اينست كه لازمه تصديق به پيغمبرى حضرت خاتم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم تصديق بجميع ما جاء به النبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است يعنى آنچه از جانب خدا آورده است كه اگر يكى از آنها را با قطع بصدورش از آن حضرت ، انكار نمايد موجب كفر و ارتداد و انكار رسالت مىشود خواه از ضروريات دين يا مذهب يا نص قرآن يا اجماع قطعى يا نصّ خبر متواتر يا نصّ خبر قطعى الصدور باشد ، و اگر انكارش از روى شبهه باشد و قطع بصدور از آن حضرت نداشته باشد يا نصوصيت آن بر وى معلوم نباشد برگشت آن بانكار رسالت نبوده و موجب كفر نميشود هر چند انكار ضرورى باشد ، لكن در بسيار از موارد ضلالت و گمراهى است و انكار بعضى از حكماء و متكلمين بعض از ضروريات دين را بر همين معنى حمل شده و بايد دانست كه كليه امورى كه بشريعت مطهره منسوب است بر سه قسم مىباشد
هامش
( 1 ) . مجلد اول از صفحه 179 الى آخر الكتاب در بحث نبوت خاصه
( 2 ) . صفحه 69 - 70