پيش فرستاده و بجانب مولاى حقيقى خود بازگشت ميكنند ، و بر پاى بيم و اميد بايست ) و امّا اذان و اقامه : در بعض اخبار اذان بنفخه اولى براى موت خلايق و اقامه بنفخه ثانيه براى قيام از قبور تشبيه شده و اين تشبيه بهتر است از آنچه از بعض اكابر نقل شده كه اذان را بقيام از موت و اقامه را بقيام در عرصات تشبيه كرده چون اين هر دو يكى است و در كتاب من لا يحضره الفقيه در باب علل صلوة از حضرت رضا عليه السّلام روايت كرده كه فرمود
« امر الناس بالاذان لعلل كثيرة منها ان يكون تذكرا للناس و تنبّها للغافل و تعريفا لمن جهل الوقت و اشتغل عنه و يكون المؤذن داعيا الى عبادة الخالق و مرغّبا فيها مقرّا له بالتوحيد و مجاهدا بالايمان معلنا بالاعلام مؤذّنا لمن ينساها و انّما يقال له لانه يؤذن بالاذان فى الصلاة و انّما بدء با لتكبير و ختم بالتهليل للبدء باسم اللَّه و الختم به الحديث »
( خداوند مردم را باذان امر فرمود براى جهات بسيارى كه بعض از آنها يادآورى مردم و آگاه نمودن غافل و شناسانيدن جاهل بوقت و سرگرم به كار است ، مؤذن دعوت كننده ببندگى آفريدگار و ترغيب كننده در آن و اقرار كننده بيگانگى حق و كوشش كننده در راه ايمان و اعلان كننده كسانيست كه نماز را فراموش كرده و مؤذنرا مؤذن ميگويند براى اعلام به نماز است و همانا بتكبير ابتدا مىكند و بتهليل خاتمه ميدهد براى اينكه باسم خدا ابتداء و بنام او ختم نموده باشد امّا اجزاء نماز بر دو قسمند : اقوال ، و افعال و هر قسم از آنها بر چهار صنف است :
اقوال عبارت از قرائت و ذكر و دعا و سلام ، و افعال عبارت از قيام و قعود و ركوع و سجود ميباشند 1 - قرائت : قرائت آداب ظاهرى و باطنى دارد كه در مقدّمه كتاب بيان
اطيب البيان في تفسير القرآن ( فارسى ) — صفحة 165
مساهمون: السيد عبد الحسين الطيب
ص١٦٥