و بالجمله برايتان بهر امرى قيام اطلاق ميگردد مانند قيام بامر سلطنت ، وزارت ، تجارت ، صنعت ، زراعت و غير اينها .
و قيام نماز به پا بودن آنست و جمله « قد قامت الصلاة » در اقامه نماز از باب مشارفة است نظير كلام حضرت على اكبر عليه السّلام « العطش قد قتلنى » .
و اقامه بمعنى راست كردن و بپاداشتن است ، در معنى اقامه نماز بعضى گفتند بمعنى اتيان آن بجميع واجبات و مستحبات و آداب است .
و بعضى گفتند بمعنى حفظ نماز و ادامه آن است چنانچه در آيه شريفه است
الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ دائِمُونَ
« 1 » و بعضى گفتند بمعنى ترك سستى و تهاون نسبت به نماز است ، و بعضى گفتند بجا آوردن نماز به حالت ايستاده است چون نماز مشتمل بر قيام است .
ولى تحقيق اين است كه اقامه نماز بمعنى حفظ و نگاهدارى نماز است از اينكه مندرس و بىاهميت شود و از بين برود كه از آن در فارسى بپاداشتن نماز تعبير ميكنيم يعنى ترويج و رونق دادن به نماز و اين معنى شامل اتيان نماز بجميع واجبات و شرائط و آداب آن و ادامه آن و عدم تهاون و بىاعتنايى به نماز و بيان احكام و ارشاد جاهل به آن و امر باتيان و نهى از ترك آن مىشود ، چنانچه اقامهء دين باعلاء كلمه اسلام و ترويج و نشر معارف و احكام آن است و در آيات شريفه امر به اقامه صلوة و مدح اقامه كنندگان آن بسيار شده و آن را از صفات و علامات مؤمن قرار داده است و در زيارات ائمه هدى به اين صفت « اقامه صلوة » ستوده شدهاند بلكه اولين صفت حميده آنان شمرده شده در زيارت جامعه مىگويى
« و اقمتم الصلاة و اتيتم الزكاة و امرتم بالمعروف و نهيتم عن المنكر و جاهدتم فى اللَّه حق جهاده »
و در زيارت وارث ميخوانى
« اشهد انّك قد اقمت الصلاة و آتيت الزكاة و امرت بالمعروف و نهيت عن المنكر »
هامش
( 1 ) . سوره معارج آيه 23