و ميراث و نحو اينها بر آنان بار مىشود براى كسى كه از باطن آنها خبر نداشته باشد و در آخرت اشدّ عذاب براى آنان خواهد بود
إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ
« 1 » و قشر ايمان عوام است كه اعتراف بحقايق ايمانى دارند ولى روح ندارد و در معرض فنا و زوال است و لبّ ايمان خواصّ است كه قلبا متوجه حق بوده و از اسباب و وسائط نظر برداشته و بمسبب الاسباب و ذى الواسطه متوجه گرديدهاند و در اين مرتبه است كه مقام توكل پيدا مىشود و لب اللبّ ايمان مقربان كه آنى از حق غافل نبوده و اصلا واسطه و سببى در ميان نمىبينند و در اين مرتبه است كه مقام رضا و تسليم پيدا مىشود و تحقيق در مراتب ايمان اينست كه براى ايمان ميتوان باعتبار شدّت و ضعف در مبانى آن ( يعنى عقائد و اخلاق و اعمال صالحه ) مراتب و درجاتى ذكر نمود مثلا در مورد اعتقادات هم از لحاظ كيفيّت يعنى تحصيل مراتب يقين و هم از جهت كمّيت يعنى اكتفاء به مقدار لازم يا تحصيل مراتب زائد بر آن و در مورد اخلاق نيز هم از جهت كمّيت يعنى تحصيل جميع اخلاق و ملكات فاضله و هم از جهت كيفيّت يعنى مراتب عاليه اخلاق و نسبت باعمال نيز هم از حيث كيفيّت يعنى مراعات آداب و شرايط قبول عبادات و هم از جهت كميّت يعنى اقدام بجميع انواع عبادات درجات و مراتب غير متناهى براى ايمان پيدا مىشود
( مقام سوم در صفات اهل ايمان )
آيات و اخبار در صفات اهل ايمان بسيار است ، در سوره مؤمنون و اكثر سورهاى قرآن صفات اهل ايمان ذكر شده و در كتب اخبار نيز روايات بسيار از پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و ائمه اطهار در اين مورد نقل شده در كتاب كافى مجلّد دوم
هامش
( 1 ) . سوره نساء آيه 144