مثال سوم امير معزى فرمايد :
بيت
مگر ناگه كمين آورد بر عفريت سياره * مگر در شب شبيخون برد « 1 » بر مريخ اهريمن
و [ بمد ] نيز آمده « 21 » .
آزمون
- امتحان باشد . مثالش حكيم ازرقى فرمايد در تعريف اسب :
بيت
از كمين بيرون جهد چون باد روز معركه * گر كسى گويد ز بهر آزمون او را كه هان
ارمان
- [ به وزن فرمان ] پشيمانى و آرزو و حسرت - و رنج بردن باشد . مثال معنى اخير فردوسى فرمايد :
شعر
بارمان واروند مرد هنر * فراز آورد گونه گون سيم و زر
و [ بمد الف « 22 » ] نيز گويند چنان كه « 2 » خواجو فرمايد :
بيت
از فرافت روز و شب عشا قرا هست الامان * هر كه ديدار تو بيند نيستش هيچ آرمان
آهختن و آهيختن
- بر آوردن تيغ از غلاف بود « 3 » . و بمعنى مطلق بر كشيدن نيز آمده مثال اول را « 4 » حكيم فردوسى گويد :
شعر
ز آهختن تيغها از غلاف * كه قاف را در دل افتاد كاف
و
آختن
« 5 » نيز به اين معنى است . مثالش شيخ سعدى گويد :
شعر
گرش بر فريدون بدى تاختن * امانش ندادى بتيغ آختن
آبگون
- نشاسته را گويند . و بمعنى كبود كمرنگ نيز باشد كه آبى نيز گويند . چنان كه استاد لامعى گويد :
بيت
ازو خورشيد پنهان شد ميان آبگون دريا * و زو ناهيد مضمر گشت زير نيلگون ادكن « 23 »
اختركاويان
- يعنى علم كاويانى كه درفش كاويانى نيز گويند و منسوبست بكاوهء آهنگر . مثالش شيخ نظامى فرمايد :
بيت
خاص كن ملك جهان بر عموم * هم ملك ارمن و هم شاه روم
آب برين
- [ به سكون باى اول و فتح دوم ] كنارهء رود كه زيرش مجوف باشد و هر دم پارهء آب از آن بيرون ريزد .
آبشتن
- [ بمد الف و كسر باء و سكون شين معجمه ] نهفتن . و جاى چيزى نهفتن و آبشتنگاه كه بمعنى متوضاست و بعد از اين خواهد آمد از اين مركبست .
آشوردن
- « 6 » [ بشين معجمه و راء و دال مهملتين به وزن آموختن ] يعنى خمير كردن هر چه باشد و بر هم زدن و آميختن و آشوب و غوغا كردن و آشوريدن و آشوبيدن و آشوييدن نيز گويند .
آغازيدن
- « 7 » [ بمد الف و كسر زاى معجمه ] يعنى آغاز كردن و ابتدا كردن هر چه باشد .
آفنديدن
- [ بمد الف و فتح فاء و دال ثانى ] جنگ و خصومت باشد . و [ به وزن پسنديدن « 24 » ] نيز آيد . مثالش لبيبى فرمايد :
هامش
( 1 ) « ب » « س » : كسرد . ( متن از « ن » است ) .
( 2 ) « س » : چنانچه .
( 3 ) كلمهء بود از « ن » است .
( 4 ) « س » :
اول .
( 5 ) « س » : و آهختن ؛ « ب » : واو ، ندارد .
( 6 ) « س » : آشردن .
( 7 ) « س » : آغازيدن ؟
( 21 ) يعنى : آهريمن .
( 22 ) يعنى : آرمان .
( 23 ) ادكن ، مايل بسياهى .
( 24 ) يعنى : افنديدن .