و ديگر بمعنى دفتر حساب باشد « 1 » كه حسابهاى پراكندهء ديوانى بر آن نويسند و حالا آن را اوارجه مىگويند . مثال اين معنى فردوسى گويد :
شعر
دو صد درج پر طوق و ياره همه * كه بد نامشان در اواره همه
و بهر دو معنى « 21 » بمد الف « 22 » نيز آيد چنان كه بمعنى دفتر [ بمد الف ] استاد معزى گويد :
بيت
بس دير نمانده است كه ملك ملكان را * آرند بديوان تو آواره و دفتر
و در رسالهء حسين وفائى بمعنى آهن پارهها باشد كه از سوراخ نعل بيرون آرند . و [ بمد « 22 » ] بمعنى از وطن و مسكن دور افتاده نيز آمده چنان كه « 2 » شمس فخرى گويد :
بيت
شكوه تاج كيان وارث ممالك جم * كه از ممالك آواره كرده است آوار « 23 »
آبزه
- [ بمد الف و كسر زاى معجمه ] يعنى آبى كه از چشمه برآيد .
آبراهه
- يعنى گذر آب هر جا كه باشد .
آب راه نيز گويند . سيف « 3 » اسفرنگى گويد :
بيت
خاك خور كو پس از اين روح طبيعى تا من * آبراهش ز گذرگاه جگر بر بندم
انگرده
- [ بنون و كاف فارسى و راء و دال مهملتين ] دانهء انگور باشد در صيدنهء ابى ريحان اما حركتش ظاهر نشد .
آسغده
- [ بسين مهمله و غين معجمه به وزن ناكرده ] بمعنى آماده و مهيا باشد . مثالش مسعود سعد گويد :
بيت
خاطر عالى تو غارت كرد * گنج آسغدهء نهان قلم
اندازه
- همان انداز مرقوم بمعنى اخير يعنى مقياس و مقدار . مثالش شيخ نظامى گويد :
بيت
چو اندازه ز چشم خويش گيرد * بر آهويى صد آهو « 24 » بيش گيرد
اوره
- [ بفتح همزه و راء ] روى قبا كه ابره نيز گويند .
إله
- « 4 » [ بفتح همزه و ضم لام ] عقاب باشد و [ بتشديد لام ] نيز آيد .
اره
- « 4 » [ بفتح همزه و راى مهملهء مشدد ] همان ار مرقوم بمعنى دوم كه به عربى منشار گويند . مثالش حكيم اسدى گويد :
شعر
چو بر فرق جم اره دندان نهاد * جم از درد دندان بدندان نهاد
و [ بتخفيف راء ] نيز آيد .
ارمينيه
- « 4 » نام الكهء « 25 » نصارى . مثالش استاد لامعى گويد :
شعر
لشكرش ناشكسته و ناكشته تيغ او * در روم بت نماند و به ارمينيه شمن
ارزه
- « 4 » [ به وزن هرزه ] كاهگل و نيز نام درختى است . و بعضى گويند نام سرو است . مثال معنى اول سوزنى گويد :
هامش
( 1 ) « س » اين دو كلمه را ندارد .
( 2 ) اصل : چنانچه .
( 3 ) « الف » « ب » : سيف الدين .
( 4 ) اين لغت در « ن » نيست و « الف » در حاشيه دارد .
( 21 ) يعنى : بارگاه و دفتر حساب .
( 22 ) يعنى : آواره .
( 23 ) آوار ظلم .
( 24 ) آهو ، عيب .
( 25 ) الكه بوم و زمين و ملك : ( برهان ) .