باب « 1 » دال ( از كتاب صحاح الفرس )
فصل همزه « 2 »
آب كند « 3 » : غدير باشد « 4 » يعنى آبگير . رودكى « 5 » گفت :
بيت
آب كندى « 6 » دور و بس « 7 » تاريك جاى « 8 » * لغز لغزان چون درو بنهند « 9 » پاى « 10 »
آورد : « 11 » جنگ كردن بود « 12 » . فردوسى گفت :
نهادند آورد گاهى بزرگ * دو جنگى بكردار درنده « 13 » گرگ « 14 »
آوند : « 15 » بمعنى آونگ بود « 16 » . حكيم « 17 » سوزنى گفت :
بيت
از دار محن « 18 » گشته عدوى تو « 19 » نگونسار * چون خوشهء انگور بر آوند شكسته « 20 »
ارجمند : « 21 » دانا و قيمتى باشد . ( سوزنى گفت :
[ بيت ]
بمدح و ثنا ارجمندى و خود را « 22 » * بمدح و ثناى تو با ارج « 23 » كردم « 24 »
ارد : « 25 » روز بيست و پنجم ماه است . فردوسى در آخر شاهنامه گفت « 26 » :
[ بيت ]
سرآمد كنون قصهء يزدگرد « 27 » * به ماه سفندار مذ روز ارد )
اروند : « 28 » دو معنى دارد اول « 29 » رود دجله را خوانند « 30 » .
فردوسى گفت :
بيت
اگر پهلوانى ندانى زبان * بتازى تو اروند « 31 » را دجله خوان
دوم « 32 » كوه الوند است « 33 » و برين « 34 » موجب در اشعار عربى آمده است :
شعر
فارقت اروند « 35 » لا طابت مراتعها * بعدى « 36 » كما لم يطب لى بعد هاجبل
هامش
( 1 ) - ط : فصل
( 2 ) - داخل دو هلال از « د » / ك : تمام عنوان را ندارد
( 3 ) - د : آب كند
( 4 ) - ك :
است
( 5 ) - ط / د : شاعر گفت ( متن از « لف » 90 » )
( 6 ) - د : آبكندى
( 7 ) - د : دوربش
( 8 ) - ط : جا
( 9 ) - ط : بنهيد ( متن از « لف » )
( 10 ) - ط : باى / ك : اين بيت مثال را ندارد
( 11 ) - ك : او را
( 12 ) - ك :
است
( 13 ) - « لف 85 » : ارغنده
( 14 ) - ك : مثال را ندارد
( 15 ) - ك : اوند
( 16 ) - ك : بمعنى آويخته است
( 17 ) - د : « حكيم » ندارد
( 18 ) - د : داد مخن
( 19 ) - لغتنامه در ذيل لغت آوند : « وز دار عنا گشت حسود تو . . . »
( 20 ) - ك : مثال را ندارد ( متن از دهخدا )
( 21 ) - ك : اين لغت را ندارد
( 22 ) - د : وجود را ( متن از دهخدا )
( 23 ) - د : بال رج ( متن از دهخدا )
( 24 ) - اين مثال فقط در « د » آمده است .
( 25 ) - اين لغت و مثال فقط در « ك » آمده است آن هم بعد از لغت « اند » و ما آن را در جاى خود ضبط كرديم
( 26 ) - ك :
« فرموده » كه ظاهرا تصرف كاتب است .
( 27 ) - ك : يزدهجرد
( 28 ) - د : اروند
( 29 ) - د : ( 1 )
( 30 ) - د :
كويند
( 31 ) - د : اروند
( 32 ) - د : ( ب )
( 33 ) - د : الوندست
( 34 ) - ط : به اين
( 35 ) - د : اروند
( 36 ) - د : بعد