فصل چيم « 1 »
چرخشت « 2 » : بضم و كسر خاى معجم ، چرس « 3 » انگور باشد « 4 » اعنى « معصره » « 5 » . ناصر « 6 » خسرو گفت :
بيت
اين كار [ د ] « 7 » نه از بهر ستمكاران كردند * انگور نه از بهر نبيذست بچرخشت « 8 »
فرخى گفت :
بيت « 9 »
دو چشم من چو دو چرخشت كرد فرقت دوست * [ دو ديده همچو بچرخشت دانهء انگور « 10 » ]
چغبت و چغبوت « 11 » : هر دو بفتح چيم حشو نهالى و بالش باشد « 12 » . شاعر « 13 » گفت :
بيت « 14 »
آن ريش نيست چغبت « 15 » دلال خانهاست * وقت جماع زير حريفان فكندنى
فصل خاء « 16 »
خارپشت : چانوريست كه عرب « 17 » آن را « قنفد » خوانند « 18 » كسائى گفت :
بيت « 19 »
بخارپشت نگه كن كه از درشتى موى * بپوستش نكند طمع پوستين پيراى
و ديگرى گفت :
بيت
تيزى خارپشت نگهبان [ او بود « 20 » ] * نرمى بباد داد سر قاقم و سمور « 21 »
خست : يعنى مجروح كرد « 22 » و مجلدى گفت :
بيت « 23 »
آمد آن رگ زن مسيحپرست * نيش الماسگون گرفته بدست
طشت زرين و آبدستان [ خواست ] * دست سيمين شاه را بر بست
نيش چون ديد گفت عز [ و ] علا * اينچنين دست را نشايد خست
فردوسى گفت :
بيت « 24 »
چو او از كمان تيز « 25 » بگشاد شست * تن رستم [ و ] اسب جنگى بخست
فصل دال « 26 »
دروشت « 27 » : بيز « 28 » . بود عماره گفت :
بيت
اى مسلمانان زنهار ز كافر بچگان * كه بدروشت بتان « 29 » چگلى كشت دلم
هامش
( 1 ) - ك : عنوان را ندارد
( 2 ) - ط / ك : چرخست
( 3 ) - ط : جوش / ك : جرش ( متن از فروزانفر ) و رجوع به برهان قاطع شود .
( 4 ) - ك : است
( 5 ) - ك : يعنى مقصره
( 6 ) - ك : « ناصر » ندارد
( 7 ) - ط / ك : كار
( 8 ) - ط / ك : چرخست ( در هر دو نسخه با سين - ضبط اين كلمه در متن باعتبار قطعهء ناصر خسرو كه قافيههاى آن « مشت » و « انگشت » و « كشت » هست )
( 9 ) - ك : اين مثال را ندارد
( 10 ) - ط : داخل قلاب را ندارد ( نقل از ديوان فرخى )
( 11 ) - ط : جغبت و جغبوب / ك : جغيوب
( 12 ) - ك : حشونها لين و بالش باشد
( 13 ) - جهانگيرى و رشيدى :
طيان مرغزى
( 14 ) - ك : اين مثال را ندارد
( 15 ) - ط : جعيت .
( 16 ) - ك : عنوان را ندارد
( 17 ) - ك :
و عرب
( 18 ) - ك : گويند
( 19 ) - ك : مثال را ندارد
( 20 ) - ط : داخل قلاب را ندارد بحدس و قياس افزوده شد .
( 21 ) - ك : اين مثال را هم ندارد
( 22 ) - ط : كردن
( 23 ) - ك : اين نظم مجلدى را ندارد ( داخل قلاب نقل از شاهد لغت « شست » از همين كتاب )
( 24 ) - ك : اين مثال را نيز ندارد
( 25 ) - ط : تير ( متن از فروزانفر )
( 26 ) - ك : عنوان را ندارد
( 27 ) - ك : در و دشت / ط : دوروشت
( 28 ) - ط : نغز / ك : نغز و خوب ( متن از دهخدا . يغما شمارهء 9 سال 3 )
( 29 ) - ط : دوروشت / ك : دور ورشت داير همگان ( كذا )