دوم دستان مرغ و آوازهاى ايشان ( باشد « 1 » ) اثير الدين اومانى گفت :
بيت
چو يافت بر ورق گل دو بيتى از سخنت * نشست بلبل خوش نغمه در نوا كردن « 2 »
سيوم سپاه بود . فردوسى گفت :
بيت
چنان چون ببايد « 3 » بسازى نوا * مگر بيژن از بند گردد رها « 4 »
چهارم رونق حال مردم بود . امير معزى گفت :
بيت
اى شغل مهتران ز كمال تو با نسق « 5 » * وى كار كهتران ز نوال تو با نوا
و حكيم انورى گفت :
[ بيت ]
زمانه ملكى كز كلك و خاتمش در ملك * هزار بند و گشاد و هزار برگ و نواست
و هم او گفت : [ بيت ]
اى دو قرن از كرمت برده جهان برگ و نوا * تو چه دانى كه جهان بىتو چه بىبرگ و نواست
و امير خاقانى گفت : [ شعر ]
اندر جهان چو بهمن و جمشيد « 6 » صد هزار * زادند و مرد كار جهان هم بدين نواست
ما و تو بگذريم و پس از ما بسى بود * دور فلك به كار و قرار زمين بجاست
و پدرم گفت : [ بيت ]
برگ ره ساز پى مرگ « 7 » اگر چند بسى * دارى از نعمت فانى جهان برگ و نوا ) « 8 »
پنجم گرو كردن كسى باشد بجايگاهى .
خفاف گفت و قسم چهارم را نيز ذكر كرد .
مثال :
بيت
بنوا نيست هيچ كار مرا * تا دلم نزد زلف تو بنواست « 9 »
نيا : جد باشد يعنى پدر ( پدر ) و پدر مادر و جمعش نياكان باشد .
فصل هاء « 10 »
همانا : پندارى باشد اعنى حسبت « 11 » . ( خسروانى گفت : [ بيت ]
دلت همانا زنگار معصيت دارد * به آب توبهء خالص بشويش از عصيان
و امير خاقانى گفت : [ بيت ]
بيك لفظ آن سه خوانرا از چه شك « 12 » * بصحراى يقين آرم « 13 » همانا
و « 14 » مولانا جلال الدين فريدون « 15 » گفت : [ بيت ]
روز بازار افاضل روزگار جاه تست * زين ميان چون « 16 » كار من گردد همانا ساخته
همتا « 17 » : مانند باشد « 18 » . امير معزى گفت : [ بيت ]
نه دولت است و چو دولت ندانمش مانند * نه ايزد است و چو ايزد ندانمش همتا
هامش
( 1 ) - ط : ندارد
( 2 ) - ط : خوشنوا كردن
( 3 ) - د : بيايد
( 4 ) - د : بگردد رها
( 5 ) - ط : بانستى
( 6 ) - د : خوشيد ( دهخدا در حاشيه : ظ ، خورشيد ) متن تصحيح فروزانفر
( 7 ) - د : برگ ره ساز و بىبرگ ( تصحيح قياسى )
( 8 ) - ط : داخل هلال فقط در « د » آمده است
( 9 ) - ك : « نوا اول برگ باشد . دويم پردهاى از موسيقى . سيم دستان مرغ » و شاهدها را ندارد .
( 10 ) - ك : عنوان را ندارد
( 11 ) - ك : « فقط پندار باشد » و بقيه را ندارد
( 12 ) - د : تنك
( 13 ) - د : دارم
( 14 ) - داخل هلال فقط در « د » آمده است
( 15 ) - ط : رومى ( رجوع شود بلغت سينا )
( 16 ) - د : خود
( 17 ) - ك : « همتا - بيمثل و مانند باشد » و مثال را ندارد
( 18 ) - د : « باشد » ندارد