كما : گياهى باشد ناخوش بوى در « 1 » ولايت خراسان و دو نوع « 2 » بود نوعى از ان گاوان خورند و نوعى را مردم و آن نافع باشد . « 3 »
كمرا : دو معنى دارد اول طاق بنا را گويند ( ببعضى از زبانها ) . « 4 » دوم جاى گوسفندان باشد « 5 » منجيك گفت : بيت
با سهم تو آن را كه حاسد تست « 6 » * پيرايه كمندست و چله « 7 » كمرا
كندا : كاهن بوداعنى « 8 » آنكه چيزى « 9 » از خود گويد .
فيلسوف « 10 » و دانا باشد . عنصرى گفت : بيت
پيلان ترا رفتن باد است « 11 » و تن « 12 » كوه * دندان نهنگ و دل « 13 » و انديشهء كندا
كيارا « 14 » ، تا سه « 15 » باشد
كيانا : طبائع بود و كيان « 16 » نيز خوانند . خسروى گفت : بيت
همه آزادگى همت تو * قهر كردست مر كيانا « 17 » را « 18 »
كيميا : دو معنى دارد اول حيلت است « 19 » . فردوسى گفت : بيت
نبيره كه جنگ آورد با نيا * هم از ابلهى باشد « 20 » و كيميا
دوم تركيب ادويه است « 21 » مباشر آن بر ساختن زر و نقره و جواهر و مستخرجات معادن قادر باشد و آن « 22 » را اكسير « 23 » خوانند « 24 » . امير معزى گفت : بيت « 25 »
مدح تو خاك در كف « 26 » مادح چو زر كند * گويى كه هست مدح تو جز وى ز كيميا
و سراج الدين قمرى گفت : بيت
زين بوتهء پر از خبث و غش « 27 » گريز « 28 » از آنك * خوش نيست در پلاس سپر « 29 » مانده كيميا « 30 »
و حكيم « 31 » سوزنى گفت و هر دو را ذكر كرد مثال : « 32 » بيت
آنان « 33 » كه بر مخالفت پادشاه دين * بودند « 34 » دست برده بمكر و بكيميا
بىكيميا و مكر بفر هماى شاه * زيشان نشان دهند چو سيمرغ و كيميا « 35 »
فصل گاف « 36 »
گرا : حجام باشد . معروفى گفت : بيت
خواجه بمكد و اللّه خواجه بمكد و اللّه « 37 » * از كير تو در آبش چون كپه مكد گرا
گردا : گردان باشد . عسجدى « 38 » گفت : بيت
كسى كز خدمتت دورى كند هيچ * برو « 39 » دشمن شود گردون گردا « 40 »
گردنا : مرغى باشد « 41 » يا چيزى ( ديگر ) باشد « 42 » كه
هامش
( 1 ) - ط : و در
( 2 ) - ط : نوعى
( 3 ) - ك : « گياهى ناخوش بويست در ولايت خراسان نوعى هست كه آن را بقر خورد و نوعى ديگر انسان و نافع است »
( 4 ) - ط : ندارد
( 5 ) - د : ندارد
( 6 ) - ك : كه شود حاسد تو
( 7 ) - د : كمندست حله / ك : دهق بود و حله ( فروزانفر : ظ ، خانه )
( 8 ) - ك : يعنى
( 9 ) - ك : خبرى
( 10 ) - ك : و فيلسوف
( 11 ) - د : يادست / ك : بادست
( 12 ) - ط : شن
( 13 ) - ط / د : « و » ندارد
( 14 ) - ط : كيا
( 15 ) - د : ناسه / ك : ناهيت
( 16 ) - د : تير خواننده / ك : فقط : « طبائع بود »
( 17 ) - د : كيانان
( 18 ) - ك : اين مثال را ندارد .
( 19 ) - ك : اول حيله و مكر است
( 20 ) - ط : او .
( 21 ) - ك : « دوم تركيب ادويه است و ساختن زر و نقره و آن را علم اكسير خوانند »
( 22 ) - ط : آن
( 23 ) - ط : اكثير
( 24 ) - د : گويند
( 25 ) - ك : اين مثال را ندارد
( 26 ) - د : ندارد
( 27 ) - ط : خيس
( 28 ) - د : كزيد ( در حاشيه : گريز از آنك )
( 29 ) - د :
بلاى سرب
( 30 ) - ك : اين مثال را نيز ندارد
( 31 ) - د : « و حكيم » ندارد
( 32 ) - د : ندارد
( 33 ) - د : آن را
( 34 ) - د : بودند و دست
( 35 ) - ك : دو بيت مثال را ندارد
( 36 ) - ك : عنوان را ندارد
( 37 ) - ك : هر دو « للّه » بدون واو
( 38 ) - ك : شاعر
( 39 ) - ك : به دو
( 40 ) - ط : كرود كرنا / د : گردون و گردا
( 41 ) - ك :
مرغيست يا چيزى ديگر كه بر آتش گردانند
( 42 ) - د : گردانند