و عرب آن را « سابح » « 1 » گويد . ابو شكور گفت « 2 » : بيت
كسى كاندر آبست و آب آشناست « 3 » * ز آب ار چو ز آتش « 4 » بترسد رواست
سيوم آشنا كه ضد بيگانه باشد . امير معزى گفت : بيت
بنشست نرم نرم و همىگفت « 5 » زار زار « 6 » * با آشنا چنين نكند هيچ آشنا
و « پدرم » گفت رحمة الله عليه : بيت
آشنايان راز خود بيگانه كردى نيك نيست * وين عجب بيگانگان را آشنا كردى همه « 7 »
آوا : آواز باشد . حكيم « 8 » خاقانى گفت : بيت
لباس راهبان پوشيده روزم * چو « 9 » راهب زان برآرم هر شب آوا « 10 »
و كمال الدين اسماعيل گفت : بيت « 11 »
هزاردستان بر عادت سحرخوانان * به نيمشب ز سر خواب بركشيد آوا
( « پدرم » گفت : [ بيت ]
در تناسب نعرهء داود را وقت سحر * با نواهاى هزار آوا همآوا كردهاند ) « 12 »
آيا : كلمهايست كه نوميدان گويند بر طريق استخبار و استفهام تا معلوم شود كه مطلوب بحصول خواهد رسيد يا نه ؟ پدرم گفت رحمة اللّه عليه :
بيت « 13 »
آيا بود آن روز كه ناخوانده بيايى * چون آمده باشى نروى زود ، بپايى « 14 »
( اوحدى گفت : [ بيت ]
مشتاق آن نگارم آيا كجاست گويى * با ما نمىنشيند بىما چراست گويى ) « 15 »
ابستا « 16 » : بفتح همزه و كسر باء و سكون سين تفسير زند و ستاوند « 17 » است اعنى صحف ابراهيم .
خسروانى گفت : [ بيت ]
چو گلبن از بر آتش نهاد « 18 » عكس افكند * بشاخ او بر ، دراج شد ابستا خوان
( اژدرها « 19 » : اژدها بود و آن مارى باشد عظيم بزرگ و دهان فراخ باز گشاده و عرب « ثعبان » گويد .
دقيقى گفت : [ بيت ]
يكى صمصام دشمنكش عدو [ خوارى ] « 20 » چو اژدرها * كه هرگز سير نبود وى ز مغز و از دل اعدا )
استا « 21 » : بفتح همزه « 22 » ، كتب گبرانست . حكيم خاقانى « 23 » گويد « 24 » : بيت
اگر قيصر سگالد راز زردشت * كنم زنده رسوم زند و استا « 25 »
هامش
( 1 ) - ط : بتايح
( 2 ) - ك : « 2 اسم فاعل است يعنى شنا كننده و عرب آن را سابح گويد شيخ طامى ؟ ؟ ؟ ؟ گفته »
( 3 ) - فروزانفر : ( آب آشنا صفت تركيبى است از « آشنا » بمعنى مأنوس و « آب » و گمان نمىرود كه آشنا بمعنى وصفى آمده باشد زيرا لازم است كه فعل « آشناييدن » نيز آمده باشد )
( 4 ) - ط : چو آتش نترسد / ك : چه آتش
( 5 ) - د : بنشست و نرم نرم همىگفت
( 6 ) - ط : زار را
( 7 ) - ك : معنى سوم و دو شاهد آن را ندارد
( 8 ) - ك : « حكيم » ندارد
( 9 ) - ك : چه
( 10 ) - د : مثال را ندارد
( 11 ) - د / ك : اين مثال را ندارد
( 12 ) - اين مثال از « د » است .
( 13 ) - د : اين شاهد را ندارد
( 14 ) - ط : بيابى ( متن تصحيح قياسى )
( 15 ) - ك : فقط « كلمهايست كه نااميدان گويند » و شاهدها را ندارد
( 16 ) - د : آبستا / ك : اين لغت را ندارد ( رجوع به « استا » در همين نسخهء « ك » .
( 17 ) - د : ستاند .
( 18 ) - ط : نهادو
( 19 ) - اين لغت فقط در « د » آمده
( 20 ) - داخل قلاب از « لف 8 » ( ن . ل : اعداكش ، فرعونكش )
( 21 ) - ك : ايستا
( 22 ) - ط : حمزه
( 23 ) - د : امير خاقانى / ك : « حكيم » ندارد
( 24 ) - د : گفت / ك : گفته
( 25 ) - ط :
رند و واستا