افتاد پس برين « 1 » تقدير مناسب معنى اول باشد كه جزا و مكافات است . شاعر گفت :
بيت
اگر بد كنى كيفرش بد « 2 » كشى * نه چشم زمانه بخواب اندرست
سيوم « 3 » پشيمانى « 4 » بود . ابو شكور گفت :
بيت
مار را هر چند بهتر پرورى * چون يكى خشم آورد كيفر برى « 5 »
سفله فعل مار دارد بيخلاف * جهد كن تا سوى سفله ننگرى
چهارم تغارى « 6 » مىباشد كه شير احشام « 7 » در آنجا كنند « 8 » و آن را ناودانى « 9 » بود ( چون بلبله .
فرالاوى گفت و بقول ديگر طيان گفت :
[ بيت ]
شير غاش است و بپستان « 10 » در جغرات شدست * چشم دارد كه فرو ريزد در كيفر تو )
پنجم به زبان بعضى ( از ) ولايت « 11 » بمعنى نهر « 12 » باشد .
فصل لام « 13 »
لتنبر « 14 » : بسيار خوار و كاهل باشد . ( شاكر « 15 » بخارى گفت : [ بيت ]
بر دل مكن مسلط گفتار هر لتنبر * هرگز كجا پسندد افلاك جز ترا سر « 16 » )
فصل ميم « 17 »
مادندر : زن پدر باشد . ( رودكى گفت : [ بيت ]
جهانا چنينى تو با بچگان * گهى مادرى گاه مادندران )
مندور : بدال ( غير ) معجم « 18 » غمگين باشد .
جلاب گفت « 19 » :
بيت
بهار خرم نزديك آمد از دورى * بشادكامى نزديك شو « 20 » ز مندورى
( مهر : دو معنى دارد : 1 - نام آفتابست ، فردوسى گفت :
[ بيت ]
چو از چرخ گردنده بفروخت مهر * بياراست روى زمين را بچهر
ب : بمعنى عشق است . شاعر گفت : [ بيت ]
چندانكه رخت حسن فزايد بر چهر « 21 » * . . . . . . . . . . . . . )
فصل نون « 22 »
ناگوار : تخمه باشد يعنى امتلاء « 23 » . زينبى گفت :
بيت
از سراى « 24 » تو ناگوار گرفت * خلق را يكسر و منم « 25 » ناهار « 26 »
هامش
( 1 ) - ط : پسبان / د : برين تقدير
( 2 ) - د : خود
( 3 ) - د : « ج »
( 4 ) - د : پشمانى
( 5 ) - فروزانفر :
« اين معنى درست نيست »
( 6 ) - د : تغادى ( در حاشيه : تغارى )
( 7 ) - ط : احشام شير
( 8 ) - د : كه دوغفروشان دوغ و ماست در آن كنند
( 9 ) - ط : ناودان
( 10 ) - د : شير در عاسقست ستان ( در حاشيه :
شير غاشست به )
( 11 ) - ط : ولات
( 12 ) - دهخدا در حاشيهء د : « ظاهرا اشتباه كرده « نهره » را كه بمعنى كوزهء دهان فراخ يا تغار دوغزنى است « نهر » خوانده و معنى پنجم براى كيفر گرفته است »
( 13 ) - ك : عنوان را ندارد
( 14 ) - ط : لقبر / د : لنبتر / ك : ليتيسر
( 15 ) - د : شاكرى
( 16 ) - د : پسر ( در حاشيه : سر )
( 17 ) - ك : عنوان را ندارد
( 18 ) - ك : ندارد
( 19 ) - ك : جلاب شاعر گفته
( 20 ) - د : شد / ك : گشت
( 21 ) - د : بيچاره ( متن از دهخدا در حاشيه )
( 22 ) - ك : عنوان را ندارد
( 23 ) - ك : ممتلى
( 24 ) - د :
سخاى
( 25 ) - د : سم ( در حاشيه : منم )
( 26 ) - ك : مثال را ندارد