پيدايش يك نوع كثرت در موصوف خود مىباشند . با توجه به آنچه ذكر شد ، پاسخ پرسش خواجه نصير الدّين طوسى به روشنى معلوم مىگردد .
پرسش صدر الدين قونوى
نكتهء قابل توجه در اينجا ، اين است كه خواجه نصير الدّين طوسى مسئلهء چگونگى پيدايش كثرت در صادر اول را به عنوان يك مشكل بزرگ از حكماى معاصر خويش پرسيده است . درحالىكه صدر الدّين قونوى همين مسئله را از خواجه نصير سؤال كرده و او به اين سؤال پاسخ داده است . اين پرسش و پاسخ فيما بين صدر الدّين قونوى و خواجه نصير الدّين طوسى را آقاى دانشپژوه از يك جنگ خطى كه داراى رسالهء منطق أفضل الدّين كاشى و رسالههاى طوسى و ديگران است و تحت شماره 9 ر 1022 دانشگاه تهران صفحه 187 فهرست شده نقل كرده است . « 139 »
متأسفانه آقاى دانشپژوه ، اصل پاسخ خواجه نصير را نسبت به پرسش صدر الدّين قونوى در مقدمهاى كه بر رسالهء سه گفتار نوشته نياورده است . دسترسى به جنگ خطى كه مورد استناد وى قرار گرفته نيز براى نگارنده كمتر ميسر بوده ؛ ولى خوشبختانه اصل اين مسئله به صورت « إن قلت » و پاسخ آن به صورت « قلت » در مصباح الانس صدر الدّين قونوى آمده است . شارح اين كتاب جهات كثرت در صادر اول را به شش قسم بالغ مىداند كه به ترتيب عبارتند از :
1 . تعقّل موجد خود
2 . تعقّل وجوب خويش از سوى غير
3 . امكان ذاتى
4 . وجود خويش
5 . هويّت خويش
6 . تعقّل ذات خويش .
هامش
( 139 ) . سه گفتار ، ص 5 .