آن را به سرعت متحول كرده و چيزهاى فراوانى بدان افزودند . آنچنانكه بعدها دستآورد علمى اين دانشمندان با آنچه كه روزى از يونان گرفته بودند بههيچوجه قابل مقايسه نبود . حتى در رشتههاى جديدى از علوم كه خود مسلمانان پايهگذار آن بودند توانستند ميراثى گرانبها براى بشريت به يادگار بگذارند ، بهطورىكه خيلى از كتابهايى كه به بحث دربارهء تاريخ علم پرداختهاند ، چه از محققين غربى و چه مسلمان ، مطالب فراوانى در تأييد اين واقعيت نگاشتهاند كه در اينجا مجال پرداختن به آنها نيست .
اما در كنار ترجمه كتابهاى علمى ، بلكه همراه با اين اقدامات ، عوامل و فعاليتهاى ديگرى دخالت نمود كه شايان توجه و دقت بسيار است . در واقع اين عوامل - بهعنوان نيروهاى مخرّب - كاملا در درون فعاليتهايى كه در جهت ترجمه كتابهاى علمى صورت مىگرفت پنهان بودند ، و هركدام به طريقى سعى در انهدام اثرات مثبت انتشار علوم يونان در بين مسلمانان ، و ايجاد مانع در سر راه پيشرفتهاى علمى آنان داشتند . گرچه در صفحات پيش در ذيل عنوان : « علل ماندگار ماندن پزشكان غير مسلمان در رأس قدرت در زمان خلفا » ، مطالبى هم در اين زمينه به اختصار بيان شد ، اما در تكميل آن لازم است كه به نكات ديگرى نيز در اينجا اشاره شود :
1 - تعصب شديد پزشكان و مترجمين مسيحى نسبت به طب يونانى و لا يتغير و غير قابل خدشه دانستن آن ، كه ترويج چنين عقيدهاى خود يكى از دلائل ركود و عدم خلاقيت علم پزشكى در زمان سلطهء آنان بود . حتى بعدها نيز اثرات سوء چنين تبليغات
بررسى متون طب شيعه در تاريخ پزشكى ( فارسى ) — صفحة 67
مساهمون: حسن منتصب مجابى
ص٦٧