ابن نديم ، تحت عنوان : « طبقهء نوآموختگان از مهندسان و اصحاب حيل و اعداد ، و غيره . بنو موسى » ، مىنويسد : « محمد و احمد و حسن ، پسران موسى بن شاكر ، كه نژادش از . . . و اين گروه براى به دست آوردن علوم باستانى تا آخرين مرحله سعى و كوشش رفته و از بذل مال و تشويق دريغى نداشته ، و در اين راه به هرگونه سختى تن دادند ، و براى دستيابى معلوم ، اشخاص را به هزينه خود به روم فرستادند ، و از هر گوشه و كنارى مترجمان را با دادن عطايا و بخششهاى گزاف ، به دور خود جمع كرده ، و چيزهاى شگفتىبخش حكمت را به منصه ظهور درآورند ، كه بيشترين آن ، در هندسه ، و حيل ، و حركات ، و موسيقى ، و كمترين آن در نجوم بود . محمد بن موسى در ماه ربيع الآخر سال دويست و پنجاه و نه ، درگذشت . . . » . « 1 » و آنگاه ابن نديم در ادامهء اين سخن حدود چهارده كتاب كه از تأليفات پسران موسى است معرفى مىكند .
استاد همايى نيز در همين مورد مىگويد : « خاندان بنى موسى خوارزمى كه سه برادر به اسامى احمد و محمد و حسن از دانشمندان و طبقهء اعيان و اشراف اصيل نژادهء ايرانى بودند هم خودشان به كار تأليف و تصنيف كتب رياضى و نقل كتب قديم فارسى به عربى اهتمام نمودند ، و هم گروهى از فضلاى مسيحى و صابى مذهب را كه زبان يونانى و سريانى مىدانستند ، زير بال عنايت و ترشيح خود تربيت كردند و ايشان را به ترجمهء كتب يونانى و سريانى به عربى واداشتند . ثابت بن قرهء حرانى متوفى 288 ه و حنين بن اسحاق عبادى متوفى 260 ه . و پسرش ابو يعقوب اسحاق بن حنين متوفى 298 ه . كه سه تن از افاضل علما و مترجمان كتب رياضى يونانى محسوب مىشوند ،
هامش
( 1 ) - كتاب الفهرست ، ص 487 - 489 .