هزار و يك شب نيز انعكاس جهانى يافته است . و از طرف ديگر اينان بهعنوان خلفا و جانشينان پيامبر معصوم اسلام بر مسند رهبرى مسلمانان تكيه زده و ناچار بودند براى حفظ مقام و قدرت خود عوامفريبانه چهرهء اسلامى به خود بگيرند . در اين ميان پزشك خصوصى خليفه كه مىبايست در همه حال همنشين و همدم او باشد و رازدار زندگى خصوصى و حتى همپياله و يار بزم او ، اگر از بين مسلمانان انتخاب مىشد خارج از احتياط بود ، و از اينها گذشته خليفهاى كه خود قلبا پايبند و معتقد به اسلام نبود و حتى هر زمان كه فرصت مىيافت با به شهادت رسانيدن پيشوايان به حق امت اسلامى ، يعنى ائمه معصومين ( ع ) ، يك لحظه درنگ نمىكرد ، چه اصرارى مىتوانست براى انتخاب طبيب مسلمان براى خود داشته باشد ؟ و مگر نه آنست كه هميشه سلطه جويان در تاريخ - چه با نام امپراطور و چه هر نام ديگرى - فقط در فكر و انديشهء حفظ قدرت و مقام خود بودهاند ؟ بنابراين ، اگر اين هدف لازمهاش اعتماد نكردن به طبيب هموطن يا همكيش باشد ، ديگر چه فرق مىكند كه صاحب قدرت نامش شاه باشد يا خليفهء اسلام ؟ و به همين دليل خليفه عباسى همان مىكند كه شاهنشاه ساسانى !
علل ماندگار ماندن پزشكان غير مسلمان در رأس قدرت در زمان خلفا
علاوه بر موارد فوق الذكر ، لازم است در اينجا عوامل ديگرى را نيز - هرچند به اختصار - خاطرنشان نمائيم .
1 - در خدمت اميال سوء خلفا براى از بين بردن دشمنان آنها
تاريخ ، اعتراف و اقرار دارد كه عموم خلفاى اموى و عباسى ، يا حد اقل اكثر آنان ،