طول تاريخ كشورهاى اسلامى مثل حمله مغول و جنگهاى صليبى و غيره عموما ، و اتفاقات دردناكى كه به علت تعصبات كور دشمنان شيعه خصوصا - و بهطور وسيع - روى داده است ، كتابهاى بسيارى از تأليف دانشمندان شيعه از بين رفته يا سوزانيده شده ، كه بدين علت امروز از آن بىخبريم .
بنابراين ، بهطور خلاصه و با توجه به موارد زير :
1 - دشمنان اهل بيت ( ع ) از صدر اسلام به بعد كتابهاى بسيارى از شيعيان را از بين بردهاند .
2 - چهبسا دانشمندانى كه شيعه بودهاند امّا از ترس جان در مقابل سلاطين و اميران متعصّب ضد شيعه تقيه مىنمودهاند كه درنتيجه ممكن است تأليفات و آثار آنها بهعنوان متون شيعه شناسايى نشده باشد .
3 - مرحوم آقا بزرگ تهرانى براى تأليف « الذريعه » و كامل كردن آن به تمام كتابهاى خطى اسلامى پراكنده در كتابخانههاى دنيا دسترسى نداشته است ، كه اگر مىداشت چه بسا كتابشناسى الذريعه بسيار مفصلتر از آنچه كه اكنون هست مىبود .
4 - مرحوم آقا بزرگ در مورد تمام كتابها شرح كافى نداده و به اين جهت امكان فراوان هست كه كتابهايى در الذريعه آمده باشد كه پزشكى بوده اما به علت عدم ذكر موضوع و مشخص نبودن مضمون آن ، در كتابشناسى حاضر نيامده باشد ( و شايد ندرتا - به علت مشكل فوق - كتابى غير پزشكى نيز بهعنوان كتاب پزشكى محسوب شده باشد ) .
اما اينكه يك كتابشناسى پزشكى از تأليفات دانشمندان قديم شيعه با حدود 850 عنوان كتاب و رساله بدينترتيب معرفى مىشود ، شايان توجه بسيار نسبت به زحمات و
بررسى متون طب شيعه در تاريخ پزشكى ( فارسى ) — صفحة 13
مساهمون: حسن منتصب مجابى
ص١٣