در تهران ثقل معده يا بستگى شكم كه در اثر خوردن سردى مانند گوجه و خيار حاصل مىگرديد ، اگر شكمدرد شديد و ثقل قوى بود ، سه چهار سير روغن كرچك به مريض اماله مىكردند و اگر ضعيف بود ، دو سه قاشق به خورد او مىدادند و دو سه انگشت به شكمش مىماليدند ( شهرى : 3 / 542 ) .
در مازندران گل ختمى مىخورند ( سازمان ميراث فرهنگى ، 1381 : 90 ) .
كردها پونه را درمانبخش نفخ مىدانند ( صفىزاده : 181 ) .
در ميبد خوردن لتير را مفيد مىدانند ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) .
در سنگسر دمكردهء مرزنگوش يا دمكردهء هوشه موشه كه علفى كوهستانى و معطر و رطوبتكش و طبيعت گرم است ، مىخورند ( اعظمى ، 1351 : 58 ؛ نيز - سنگدرمانى ) .
در علىآباد كتول تخم گلپر ، گندجارو ، نبات ، شيرينبيان ، نون خون ، زيرهء كرمانى را مىكوبند و همه را باهم مخلوط مىكنند و به بيمار مىدهند ( نظرى داشلىبرون و ديگران ، 1380 : 270 ؛ نيز - پوستدرمانى ) .
زخممعده
در ميبد ساز ( هسته دانه ) انار ، جوشانده ريشه متك ( شيرينبيان ) مىخورند ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) .
در خاش ريشهء گياهى به نام گنجت « 1 » كه شبيه درنه است ، به مريض مىدهند ( جانب اللهى ، 1381 : 251 ) .
كردها براى زخم معده ريشهء شيرينبيان و براى ترشحات معده پوست نارنج به كار مىبرند ( صفىزاده : 178 - 179 ) .
كرم معده و روده ( انگل )
در بافق براى دفع كرم قارچ ( چغارك كه در ريشهء اشترك مىرويد ) را كوبيده و چندين روز صبحها قبل از خوردن صبحانه مىخورند . براى درمان كرم روده جوشانده درمنهء « 2 » تركى مفيد است ، ولى هنگام جوشاندن آن مريض نبايد نزديك به آن باشد و اول بايد به مريض كباب و بلافاصله بعد از آن اين جوشانده را بدهند ( جانب اللهى ، 1384 : 120 - 121 ) .
در ميبد انقوزه كه بايد به اصطلاح وابندازند ( دانه را درسته قورت بدهند ) سير هم خوب است ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) .
هامش
( 1 ) .gonjet( 2 ) .dormana