در اصفهان چهارتخمه لعابدار ( شامل : بهدانه ، بالنگو ، تخم ريحان ، قدومه ) تجويز مىشود ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) .
در الموت براى مريض غذاهاى نرم تجويز مىكنند ( حميدى و ديگران ، 1384 : 231 ؛ نيز - درمان با منشأ حيوانى ) .
در دليجان بالنگو را در آبجوش حل كرده مىخورند ، با گل اروانه يا دمكردهء تخم سفيد نيز درمان مىكنند ( نوبان و ديگران ، 1382 : 234 ) .
در كرمان لعاب اسپرزه « 1 » ( تخم سفيد ) يا ختمى سفيد تجويز مىكنند ( ستوده : 7 و 66 ) .
در راور از جوشانده برگ گازرون « 2 » استفاده مىشود ( كرباسى راورى : 159 ) .
سرفه
در ميبد ريشهء متك « 3 » را جوشانده مىخورند ( حيدريهزاده : 79 ) .
در ايرانشهر با روشهاى زير درمان مىكنند :
1 . شاخ يا برگ خشك درخت پوزيچ را مىجوشانند و آب آن را مىخورند .
2 . ساقه و شاخه درخت ازگند را مىجوشانند و آب آن را مىخورند .
3 . كوبيده شاخه درخت ازگند را با روغن محلى مخلوط كرده مىخورند ( جانب اللهى ، 1381 : 254 ) .
در يزد دمكردهء گل زوفا و شربت نيلوفر يا اسفرزه را در آب مىريزند و مىخورند ، دمكردهء به دانه و مغز پوستكندهء بادام در آب جوش يا حريره ريخته مىخورند ( جانب اللهى و ديگران : 46 ) .
عشاير بويراحمدى براى درمان سرفه از گلگاوزبان استفاده مىكنند ( نامهء نور ، ش 10 و 11 ) .
در خراسان از شيوههاى درمانى زير استفاده مىكنند :
1 . دانهء سپستان را مىجوشانند و شيرهء آن را با آش شلغم مىخورند .
2 . مقدارى آرد گندم در سر قليان مىگذارند و به جاى تنباكو مىكشند .
3 . اندكى پيهء بز و قدرى انزروت با دو ارزن ترياك مخلوط مىكنند و از آن چند دانه حب مىسازند و مىخورند .
4 . لعاب دانهء به يا صمغ عربى مىمكند .
5 . سه روز متوالى نشاسته و آش گشنيز و روز چهارم يك كاسه دوغ با برگ گل سرخ
هامش
( 1 ) .esparze( 2 ) . گياهى است علفى كه معمولا در دامنهء كوهها مىرويد ، قسمتهاى مورد استفادهء اين گياه ميوه و برگ و سرشاخههاى جوان آن است . ( همانجا )
( 3 ) . فتك( Matk ): شيرينبيان