سردى
در بافق كسى كه سردى دارد و داراى طبع سرد است ، بايد دمكردهء شاهتره و استوقدوس « 1 » بخورد ( جانب اللهى ، 1384 : 121 ) .
در سنگسر :
1 . انگوم اروس ( سرو كوهى ) را براى رفع سردى مزاج مىخورند يا دود مىكنند .
2 . علفى به نام پاى گنجشك كه معطر و زردرنگ است و در كشتزارها مىرويد طبع آن گرم و بادكش است ، براى رفع سردى به كار مىرود .
3 . باره كه شبيه انغوزه است و فقط در كوههاى بلند مىرويد ، بادكش و داراى طبع گرم است ، تازهء آن را مثل سبزى مىپزند و براى رفع سردى مىخورند ( اعظمى : 58 ) .
در ساوجبلاغ شيرخشت در آب گرم حل مىكنند ، براى درمان سردى مفيد است .
گل پندركى « 2 » كه همان پنيرك است . براى درمان سردى مزاج به كار مىرود ( جانب اللهى ، 1372 ، ب : 26 ) .
رطوبت مزاج
علامت آن بىحسى عمومى و سرازير شدن آب از دهان ، سردرد ، حالت تهوع و دل به هم خوردگى ، شل شدن زبان و افزايش ادرار است ( طباطبايى ، 1381 : 690 ) .
در خراسان بالنگو و ريحان و پرسياوشان را دم كرده ، افشرهء آنها را سر مىكشند . خوردن زنجبيل پرورده و عشبه هم براى دفع رطوبت بدن مفيد است ( شكورزاده : 253 ) .
استسقا
در ايلام براى درمان وركواز « 3 » يا آشى كه با آن درست كردهاند ، در چند نوبت پىدرپى مىخورند ( اسديان خرمآبادى و ديگران : 277 ) .
گرمازدگى
( - حشرهدرمانى و فضولات ؛ حشرهدرمانى ) .
فشار خون
در مازندران از كرزنك « 4 » براى رفع فشار خون استفاده مىشود ( سازمان ميراث فرهنگى ، 1381 : 90 ) .
هامش
( 1 ) .osto qedus( 2 ) .pendereki( 3 ) .varkowaz( 4 ) .karzzank