براى ايشان جهادى كه مستحق ثواب شوند به سبب آن جهاد ، هر آينه حايل نمىشد ميان ايشان و ميان اين منزلت و مرتبت كه جليلتر و شريفتر و عاليتر و پاكيزهتر است از نشستن و ترك جهاد كردن بر هر حالى كه بوده باشد به صريح كتاب مجيد كه مىفرمايد خداى تعالى :
( لا يَسْتَوِي الْقاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَ الْمُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقاعِدِينَ دَرَجَةً وَ كُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى وَ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ عَلَى الْقاعِدِينَ أَجْراً عَظِيماً
) « 1 » ، يعنى مساوى نيستند جماعتى كه نشستهاند و به جهاد نمىروند از اهل ايمان و حال آنكه عذرى نداشته باشند ( مثل كورى و لنگى ) و جماعتى كه جهاد مىكنند در راه خداى تعالى به مال و نفس ، بر جماعتى كه نشستهاند ، درجه و مرتبهء اهل جهاد از مرتبهء ديگران بلندتر و عاليتر است . ( مگر اينكه ايشان عذرى داشته باشند كه به جهاد نتوانند رفت . باز فرمود و هر يك از اين دو طايفه را ) وعده كرده است خداى تعالى به مرتبهء خوب . ( زيرا كه هر دو مؤمن و پاك اعتقادند ) و ليكن اعطا كرده است اهل جهاد را زياده بر نشستگان اجر و ثواب عظيم به سبب جهادى كه كردند .
پس ما چون ديديم كه رسول صلّى اللَّه عليه و آله ايشان را منع كرد از فضيلت جهاد و نشانيد ايشان را با خود ، دانستيم اين را كه از براى اين است كه حضرت مىدانست اگر ايشان متعرض قتال و جنگ شوند فساد واقع مىشود ، به سبب آنكه فرار مىنمايند و مىگريزند ، چنان كه گريختند در جنگ احد و خيبر و حنين « 2 » و هر آينه مىبود در اين ضررى عظيم براى مسلمانان و ايمن نبودند از وقوع ضعف در لشكر به سبب گريختن دو شيخ كه ابو بكر و عمر باشند از جملهء ايشان .
يا آنكه مىدانست كه ايشان به سبب بسيارى ترس و جزع كه عارض ايشان
هامش
( 1 ) . سوره نساء ، آيه 95 .
( 2 ) . « الارشاد شيخ مفيد » 1 / 84 ، « شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد » 13 / 293