شيخ - ايّده اللَّه - گفت كه اين سخن ايشان نيز مانند اول است . به درستى كه اعتقاد نكردهاند اصحاب ما هرگز به جبر مگر آنكه عامى باشد كه نتواند دانست تأويل اخبار را يا آنكه خارج باشد از جماعت فقهاى اماميه و اهل نظر ايشان . و به درستى كه روايت در عدل اللَّه تعالى و نفى رؤيت از او جلّ جلاله از آل محمد صلّى اللَّه عليه و آله بيش از آن است كه از عهده شمار آن بر توان آمد .
خبر داد مرا ابو محمد سهل بن احمد ديباجى « 1 » گفت او حديث كرد مرا ابو عبد اللَّه قاسم بن جعفر بن يحيى مصرى ، گفت حديث كرد مرا ابو يوسف يعقوب بن على از پدر خود ، از حجاج بن عبد اللَّه كه او گفت : شنيدم از پدر خود كه مىگفت : شنيدم از جعفر بن محمد عليه السّلام و به تحقيق آن حضرت عليه السّلام افضل بود از هر كه ديده بودم از علما و شرفا و اهل فضل ، در حالتى كه پرسيده بودند از آن حضرت از افعال عباد پس فرمود آن حضرت عليه السّلام :
« كلّما وعد اللَّه و تواعد عليه فهو من افعال العباد . »
؛ يعنى كل آنچه وعده كرده اللَّه تعالى يا وعيد كرده بر آن چيز پس به درستى كه آن چيز از كارهاى بندگان است .
و فرمود آن حضرت عليه السّلام كه حديث كرد مرا پدر من از پدر خود على بن الحسين عليه السّلام كه آن حضرت فرمود كه گفت رسول صلّى اللَّه عليه و آله در بعضى از سخنان خود :
« انّما هى اعمالكم تردّ اليكم فمن وجد خيرا فليحمد اللَّه و من وجد غير ذلك فلا يلومنّ الّا نفسه »
« 2 » ؛ يعنى نيست آنچه مىكنيد شما مگر آنچه كه كارهاى شما باشد و به شما عايد
هامش
( 1 ) . ابو محمد سهل بن احمد ديباجى در سال 289 هجرى قمرى به دنيا آمد و در سال 380 هجرى قمرى درگذشت و شيخ مفيد بر وى نماز گزارد . « شذرات الذّهب » 3 / 97 ذيل حوادث سال 380 هجرى قمرى ، « تاريخ بغداد » 9 / 121 - 122 ، « مقالات فارسى كنگره مفيد » 55 / 77
( 2 ) . خداوند متعال در قرآن مىفرمايد : «ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ» ؛ آنچه از نيكىها به تو مىرسد ، از طرف خداست و آنچه از بدى به تو مىرسد ، از سوى خود تو است . سوره نساء ، آيه 79