سال باشد .
و همگى اين فرقه مىگويند كه وفات نكرد پدرش عليه السّلام مگر آنكه حق تعالى كامل گردانيد عقل قائم را و تعليم كرد به او عليه السّلام حكمت و فصل خطاب را و ممتاز گردانيد او را از ساير خلايق به اين صفات كمال ؛ زيرا او عليه السّلام خاتم حجج و وصى اوصيا است و قائم زمان و صاحب امر است و استدلال كردهاند اين فرقه در جواز اين معنى به دليل عقل به نحوى كه بر طرف شود محال بودن اين معنى و در تحت قدرت داخل گردد به قول خداى تعالى در قصهء عيسى عليه السّلام (
وَ يُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَ كَهْلًا
) « 1 » و در قصهء يحيى : (
وَ آتَيْناهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا
) « 2 » و گفتهاند اين فرقه كه صاحب الامر عليه السّلام زنده است و نمىميرد و اگر چه باقى ماند هزار سال تا آنكه پر كند زمين را از عدل و قسط همچنان كه پر است از ظلم و جور و همچنين گفتهاند اين فرقه كه آن حضرت عليه السّلام در وقت ظهور جوان و قوى خواهد بود مانند فرزندان سى سال و كسرى . و به درستى كه اين را از جمله معجزات آن حضرت شمردهاند و گردانيدهاند اين را از جمله دلايل و آيات او عليه السّلام .
و فرقهاى ديگر از آن جماعت كه گرويده بودند به امامت امام حسن عسكرى عليه السّلام گفتهاند كه او زنده است و نمرده بلكه غايب شده است و او قائم منتظر است .
و فرقهاى ديگر گفتند كه امام حسن عسكرى عليه السّلام وفات كرده بعد از فوت زنده خواهد شد و او قائم مهدى است و استدلال كردهاند اين فرقه به چيزى كه روايت كردهاند كه قائم را به واسطه آن قائم مىگويند كه قائم مىگردد بعد از موت .
و فرقهاى ديگر گفتند كه امام حسن عسكرى عليه السّلام وفات كرد بىشك و امام بعد از او برادر او جعفر است و استدلال كردهاند بر اين مذهب به روايت از
هامش
( 1 ) . سوره آل عمران ، آيه 46 .
( 2 ) . سوره مريم ، آيه 12 .