فصل 95 [ فرقه كيسانيه چيست ؟ ]
پس اوّل كسى كه بيرون رفت از طريق حق از طايفهء اماميه جماعت « كيسانيّه » بودند . و ايشان اصحاب مختارند و نام كيسانيه بر آن جماعت به اين سبب واقع شده كه نام مختار اوّلا « كيسان » بوده و بعضى گفتهاند كه مختار را به اين اسم از براى آن مسمّى ساختهاند كه پدر او برداشت او را در حالتى كه در نهايت كوچكى بود به خدمت حضرت امير المؤمنين عليه السّلام آورده در پيش روى آن حضرت بر زمين گذاشت . پس امير المؤمنين عليه السّلام ماليد دست مبارك خود را بر سر او و گفت : « كيّس كيّس » ؛ عاقل است عاقل . پس لازم شد از اين رهگذر نام « كيسان » از براى مختار .
پس كيسانيّه را به اين نام از اين جهت مىنامند كه منسوباند به « كيسان » . يعنى اصحاب مختار چنان كه گذشت . و فرقهء ديگر از ايشان گمان كردهاند كه محمد بن على عامل گردانيد مختار را بر عراقين بعد از قتل امام حسين عليه السّلام و امر كرد به او كه طلب كند خون امام حسين عليه السّلام و ناميد او را كيسان ؛ زيرا مىدانست مذهب او را و ايستادگى او را به اين امر . و به درستى كه اين سخنان در معنى اسم مختار به كيسان منقول است از طايفهء كيسانيه و ديگرى نقل نكرده . و اما ما نمىدانيم كه چرا مختار را كيسان ناميدهاند و محقّق نيست معنى اين پيش ما .
[ عقائد فرقه كيسانيه ]
شيخ - ايّده اللَّه - مىفرمايد كه اين طايفه قائل شدهاند به امامت ابو القاسم محمّد بن امير المؤمنين عليه السّلام پسر خولة الحنفيّه . و گمان كردهاند كه او مهدى است كه پر خواهد كرد زمين را از عدل و داد همچنان كه پر شده است از ظلم و جور . و اعتقاد كردهاند كه او زنده است و نمىميرد تا آنكه اظهار كند حق را و دست آويز نمودهاند براى اثبات امامت او قول امير المؤمنين عليه السّلام را در روز بصره به او كه تو پسر منى حقّا و گفتهاند كه او علمدار امير المؤمنين عليه السّلام بود همچنان كه امير المؤمنين عليه السّلام علمدار حضرت رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله بود . و اين دو معنى دليل شده است