و فرو گذاريم او صلّى اللَّه عليه و آله را اين حال كه شما گفتيد نمىتوان بود مگر اينكه كشته شويم نزد پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و از ياد ما به در رود و فرزندان ما و زنان ما از براى حمايت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و بدان كه روايت كردهاند از ابو طالب رحمه اللَّه اين شعر را :
و اللَّه لا وصلوا اليك بجمعهم * حتّى أغيّب في التّراب دفينا
فامض ابن أخ فما عليك غضاضة * و ابشر بذاك و قرّ فيه عيونا
و دعوتنى و زعمت انّك ناصح * و لقد صدقت و كنت ثمّ أمينا « 1 »
؛ يعنى قسم به خدا ، كه دست نمىيابند به تو اى محمد صلّى اللَّه عليه و آله با وجود جمعيت ايشان تا آنكه من غايب گردانيده شوم در خاك در حالتى كه مدفون گردم . پس در كار خود باش اى پسر برادر من كه نيست بر تو خوارى . بشارت باد تو را به اين سخن كه گفتم و قرير العين باش يعنى شادان و خوشحال . اگر نمىبود اينكه بوده باشد گناهى و مكروهى هر آينه مىيافتى مرا اى پسر برادر من به اظهار ايمان به تو لايق و سزاوار . و دعوت كردى مرا به هدايت و گمان كردى كه تو دوست خالص منى و به تحقيق راست گفتى و بودى تو در اين دعوت و گمان صاحب امانت .
شيخ مىفرمايد پس اگر دست زنند مخالفان به اين شعر ابو طالب و بگويند كه اين شعر دلالت مىكند بر آنكه ابو طالب ايمان نياورده باشد به رسول و متابعت آن حضرت صلّى اللَّه عليه و آله نكرده باشد به واسطهء ترس مكروه و اينكه مبادا او را سفيه خوانند .
به درستى كه مىگويم در جواب ايشان كه ابو طالب رحمه اللَّه امتناع نورزيد از ايمان رسول صلّى اللَّه عليه و آله در باطن و از اقرار به حقيقت او صلّى اللَّه عليه و آله در باطن و از اقرار به حقيقت او صلّى اللَّه عليه و آله در دل ، بلكه امتناع نمود از اظهار ايمان به آن حضرت صلّى اللَّه عليه و آله و حال آنكه مصلحت در عدم اظهار بود ؛ زيرا اگر اظهار ايمان مىكرد و اين معنى فاش مىشد طايفه قريش حمل بر سفاهت او مىكردند . و اين معنى موجب زوال رياست و بزرگى و اعتبار او مىشد در نظر قريش و بدر مىرفتند از متابعت و اطاعت او و هيبت و رياست او در
هامش
( 1 ) « ديوان ابى طالب » ص 35 . در متن عربى « الفصول المختارة ص 285 » اين بيت افزون است :لو لا المخافة ان تكون معرّة * لوجدتنى سمحا بذاك مبينا.