فصل 88 [ على ع هنگام ايمان آوردن چند ساله بود ؟ ]
گفته است شيخ - ادام اللَّه عزّه - اما قول ناصبه كه ايمان امير المؤمنين عليه السّلام واقع نشد از روى معرفت ، بلكه بر وجه تقليد و تلقين ، آن حضرت صلّى اللَّه عليه و آله ايمان آورد . كسى كه به اين نحو ايمان آورد مستحق مدح نيست و به ايمان چنينى ، سزاوار ثواب نيست و دعواى طايفهء مذكور كه امير المؤمنين عليه السّلام در حال ايمان هفت ساله بود و هر كه بر اين سن بوده باشد عقل كامل ندارد و مكلّف نيست .
پس به درستى كه مىگوئيم به ايشان در برابر اين قول و اين دعوى كه شما جهل ورزيدهايد در اين دعوى و گفتهايد سخنى كه اصلا دليلى بر آن نيست . بلكه مخالف مشهور است كه اكثر روايات بر اين نحو است كه آن حضرت عليه السّلام در وقت وفات شصت و پنجاه ساله بود « 1 » و در بعضى روايات آمده كه آن حضرت عليه السّلام شصت ساله بود . و اما غير اين دو روايت ، به درستى كه نادر است و قبول نكرده آن را احدى از اهل روايت و اهل عقل . « 2 » و به تحقيق ما مىدانيم كه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام مصاحب و يار رسول اللَّه بوده بيست و سه سال . و از آن جمله ، سيزده سال پيش از هجرت و ده سال بعد از هجرت و زندگانى كرد آن حضرت عليه السّلام بعد از وفات رسول صلّى اللَّه عليه و آله سى سال و بوده وفات آن حضرت عليه السّلام در سال چهل از هجرت .
بنا بر اين مقدمات ، هر گاه سن آن حضرت عليه السّلام را در وقت وفات شصت و پنج سال قرار دهيم - چنان كه اخبار متواتره بر اين دلالت مىكند - پس سن آن حضرت عليه السّلام وقت مبعوث شدن پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله به پيغمبرى ، دوازده ساله خواهد بود . و اگر قرار دهيم كه سن آن حضرت عليه السّلام در وقت وفات شصت و سه ساله بوده ،
هامش
( 1 ) « تاريخ طبرى » 6 / 67 ذيل حوادث سال چهل .
( 2 ) « انساب الاشراف » 3 / 258 .