است - امير المؤمنين را از جانب ما . و كيست آنكه مانند امير المؤمنين عليه السّلام باشد در خوبى . پيشى گرفتى اى امير مؤمنان بر همه قريش به چيزى كه تو سزاوارى به آن چيز . پس سينه تو گشاده بود و دلتنگ نبودى و دل تو آزموده شده .
پس مىگوئيم كه حسّان در اين شعر شهادت داده به تقدّم ايمان امير المؤمنين عليه السّلام ؛ زيرا گفته است پيشى گرفتى بر همه قريش و ظاهر آن است كه هر گاه تعريف كسى كنند به پيشى گرفتن ، مراد پيشى گرفتن در كمال خواهد بود . پس اگر از طايفه قريش كسى به حسب ايمان بر امير المؤمنين عليه السّلام مقدم باشد پيشى گرفتن در كمال آن كس را خواهد بود نه امير المؤمنين عليه السّلام را .
و حال آنكه حسّان سبقت را براى امير المؤمنين عليه السّلام ثابت كرده . بنا بر اين ، شعر حسان باطل مىگرداند آن شعر او را كه مخالفين منظور داشتهاند .
پس اگر مخالفين بگويند كه اين شعر حسان صريح نيست در تقدم ايمان امير المؤمنين عليه السّلام .
جواب مىگوئيم : اگر چه صريح در اين معنى نيست اما صريح است در تفضيل امير المؤمنين عليه السّلام بر همه امت ، در آنجا كه گفته است : كيست آنكه مانند امير المؤمنين عليه السّلام باشد . و همچنين مىگوئيم كه ظاهر اين شعر تقدم ايمان امير المؤمنين است بر همه كس هر چند صريح در اين معنى نيست . و شعر حسان كه شما منظور داشتيد زيادتى بر اين شعر ندارد ؛ زيرا ظاهر آن نيز تقدّم ايمان ابو بكر است و صريح نيست در اين معنى .
[ پيشىگيرندگان در ايمان چهار نفر بودند ]
و اما روايت مخالفين از « مجاهد » « 1 » پس به درستى كه به حسب مذهب و رأى اوست . و حال آنكه در برابر « مجاهد » جماعتى كثير از تابعين هستند كه انكار كردهاند براو و به خلاف او رفتهاند در تقدم ايمان ابو بكر . و حكم كردهاند بر اينكه امير المؤمنين عليه السّلام اول همه مردمان است در ايمان . و اين قدر كافى است در ابطال
هامش
( 1 ) مجاهد بن جبر مكّى در تفسير قرآن از شاگردان ابن عباس به شمار مىآيد . مجاهد در سال 104 هجرى قمرى در سن 83 سالگى درگذشت . « ميزان الاعتدال » 6 / 25 شماره 7078 .