صريح نبود در اينكه ابو بكر پيش از همه كس مسلمان شده . لهذا جمعى كه آن قول را از او شنيدند انكار نكردند .
و ديگر از اصل بحث ايشان جواب مىتوانيم گفت كه اگر اظهار قول در حضور جماعتى كه آن جماعت انكار آن قول نكنند دليل صحت آن قول باشد . پس مىبايد قول حسان كه ترغيب مىكرد مردم را به اينكه طلب خون عثمان از امير المؤمنين كنند صحيح باشد زيرا مردم كه اين را مىشنيدند انكار نمىكردند .
و حال آنكه مخالفان ما اين قول حسان را باطل مىدانند .
پس اگر بگويند كه حسان اين قول را در جايى گفت دون جايى . لهذا همين كه ظاهر شد اين سخن از حسان و مشهور گرديد جمعى از صحابه منع او كردند .
جواب مىگوئيم كه ما نيز همين سخن را در جواب شما مىآوريم و مىگوئيم كه قول حسان در تقدم ايمان ابو بكر چون در مكانى بوده دون مكانى . لهذا از انكار صحابه سالم مانده و لهذا همين كه صحابه اطلاع بر آن يافتند منع نمودند او را .
و اين بيانى است كه خلاصى از آن ميسر نيست با آنكه حسّانى كه شعر او را سند مقدم بودن ايمان ابو بكر گردانيدهاند هم او شهادت داده در شعر خودش بر امامت امير المؤمنين عليه السّلام به نص پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله در حضور پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و اين شعر حسان عن قريب مذكور خواهد شد ان شاء اللَّه تعالى و يكى از ابيات آن اين است :
يناديهم يوم الغدير نبيّهم * بخمّ و أسمع بالنّبي مناديا « 1 »
و باز حسان در شعر خود شهادت داده به تقدم ايمان امير المؤمنين بر جميع قريش جايى كه گفته است :
جزى اللَّه خيرا و الجزاء بكفّه * أبا حسن عنّا و من كأبى حسن
سبقت قريشا بالّذى انت اهله * فصدرك مشروح و قلبك ممتحن « 2 »
؛ يعنى جزا دهد اللَّه تعالى به نيكوئى - و حال آنكه جزا در دست اللَّه تعالى
هامش
( 1 ) « اسرار آل محمد صلّى اللَّه عليه و آله » ص 512 ، « مناقب خوارزمى » ص 136 .
( 2 ) « شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد » 6 / 35 .