فصل 72
[ بحثى در باره مسح پا در وضوء ]
شيخ - ادام اللَّه عزّه - فرمود : از شناعتهاى ايشان بر اماميه اين است در مسح پاها مىگويند واجب است غسل آنها و حال آنكه قرآن ناطق است به وجوب مسح چنان كه فرموده است :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
« 1 » ؛ يعنى اى گروه مؤمنين ، هر گاه برخيزيد به ارادهء نماز ، بشوئيد روهاى خود را و دستهاى خويش را تا مرفق و مسح كنيد بر سرهاى خويش و بر پاهاى خود تا كعبين ( و « كعب » آن برآمدگى پا را مىگويند و كعبين يعنى دو كعب كه در دو پاست ) .
پس واجب كرده خداى تعالى مسح پا را به صريح لفظ ( 30 ) و وارد شده است اخبار به اينكه رسول صلّى اللَّه عليه و آله وضو ساخت و شست روى خود را و دستهاى خويش را و مسح كرد بر پاهاى خود . « 2 » و به درستى امير المؤمنين عليه السّلام نيز همين طور وضو ساخت . و ابن عباس رحمه اللَّه گفته است كه نازل شده است قرآن در وضو به دو غسل و دو مسح . و ساقط كرده است خداى تعالى در تيمم دو غسل را و واجب گردانيده است عوض آن ، دو مسح ديگر .
( 31 ) و آمده است روايات از ائمهء هدى از آل محمد عليهم السّلام به اينكه ايشان فرمودند گاه است مردى نماز مىكند چهل سال يا پنجاه سال و طاعت خداى تعالى نمىكند در وضو . پس پرسيدند چگونه است اين ؟ فرمود : عوض مسح ، غسل مىكند « 3 »
هامش
( 1 ) سوره مائده ، آيه 6 .
( 2 ) ر . ك : « المسح على الرجلين » شيخ مفيد ، ص 17 .
( 3 ) « الكافى » 1 / 31 حديث 9 به جاى « چهل سال يا پنجاه سال » ، « شصت يا هفتاد سال » ذكر شده است .