بوده است سلاطين معاصر از وى درخواست و مسألت نمودهاند چند كتاب مهمّ را از عربى به فارسى ترجمه يا شرح نمايد وى نيز اجابت فرموده و به انجام اين امر و انجام اين مسألت پرداخته است » « 1 » چنان كه « الفصول المختارة » را به درخواست حاجى احمد بيك يكى از اركان دولت شاه سليمان صفوى ترجمه كرده همانطور كه خودش تصريح كرده : « اشاره برقآساى يكى از اركان بنيان دولت تازيانهء براق عزيمت گرديد ، نسيم پيام اصلى از اصول دوحهء ملك و ملّت گرهگشاى غنچهء تعويق شد ، دامن سعى در ميان بستم و سلسلهء ساير علايق از كمر اهتمام گسستم و شب و روز بياض ديده و سواد حدقه را وقف سياه و سفيد مشاغل كاغذ و مداد نمودم و گاه و بيگاه آينهء اوقات گرامى را در امتثال اين امر سامى از زنگ تعطيل زدودم . . . حاجى الحرمين احمد بيك كه قباب عمرش با طناب خلود مطيّن است و خيام ايّامش به اوتاد دوام موثّق » « 2 » .
اما مقامات علمى و معنوى ايشان : آقا جمال خوانسارى از نظر علم و فضل و تقوى و حسن اخلاق و سلوك با مردم - به اعتراف معاصرانش - از رتبهاى بلند برخوردار بوده صاحب رياض العلماء او را فاضل ، حكيم ، محقق ، مدقّق دانسته « 3 » و ميرزا محمد طاهر نصرآبادى نيز او را ستوده و چند رباعى از او نقل كرده است . « 4 » صاحب جامع الرواة او را « جليل القدر ، عظيم المنزلة ، رفيع الشأن . . . » معرفى نموده « 5 » و محدّث قمى مىنويسد : « . . صاحب تصانيف رائقه كه از ملاحظهء آنها معلوم مىشود جودت فهم و حسن سليقه و صفاى ذهن او ، بخصوص در فهم ظواهر احاديث و تراجم . . . » « 6 » فاضل كشميرى در باره حاشيهء او بر شرح لمعه ، مىگويد : « . . . از مصنّفات شريفهء اوست حاشيهء شرح
هامش
( 1 ) . همان مأخذ
( 2 ) . مقدمه « ترجمه الفصول » .
( 3 ) . « رياض العلماء » 1 / 114 .
( 4 ) . « تذكره نصرآبادى » ص 152 - 153
( 5 ) . « جامع الرّواة » 1 / 164 .
( 6 ) . « فوائد الرضوية » ص 83 .