و دلالت نمىكند اين قول حضرت بر اينكه زبير مستحق بهشت است و نه بر اينكه مستحق بهشت است كسى كه به دست قزمان كشته شده و نه بر اينكه توبه كرده است از كفر و مسلمان شد و نه بر اينكه مستحق عقاب نيست و اين ظاهر است براى كسى كه تأمل كند .
و جواب ديگر و آن اين است كه بعضى شيعه گفتهاند كه ابن جرموز مستحق آتش شد به سبب آنكه مخالفت امام عادل ( يعنى امير المؤمنين عليه السّلام كرد ) در قتل زبير ؛ ( 30 ) زيرا آن حضرت ندا كرده بود در جنگ بصره كه « از عقب گريخته مرويد و تمام كش مكنيد مجروحى را و از براى شماست هر چه در ميان لشكرگاه شما باشد از اسب و سلاح » « 1 » پس ابن جرموز مخالفت آن حضرت كرد و از عقب زبير رفت و حال آنكه او گريخته بود پس مستحق آتش شد به سبب آنچه مرتكب آن شده بود از ضلالت و مخالفت امام و عصيان به وى لازم نمىآيد از اين اينكه بوده باشد زبير از اهل بهشت .
زيرا ربطى و تعلقى نيست ميان استحقاق ثواب زبير و استحقاق عقاب ابن جرموز به سبب مخالفت با امام خود و قصورى نيست در تمسك به اين وجه . بلكه وجهى است واضح و معتمد .
[ پاسخ شيخ مفيد به ادعاى معتزله در باره توبه زبير ]
سؤال ديگر ، شيخ - ادام اللَّه عزّه - فرمود : اگر كسى بگويد چرا انكار مىكنيد كه اخبار نبى صلّى اللَّه عليه و آله به اينكه قاتل زبير مستحق آتش است دلالت كند بر اينكه زبير مستحق بهشت است و اينكه قاتل او مستحق آتش است به سبب اينكه مقتول از اهل بهشت است نه براى چيزى ديگر از آنچه شما ذكر كرديد .
و الّا پس اگر بوده باشد امر چنان كه شما دعوى كرديد نه به آن طريق كه ما گفتيم باطل مىشود معنى قول نبى صلّى اللَّه عليه و آله ؛ زيرا تنبيه كرده است به اينكه قاتل مستحق آتش است بر اينكه مقتول مستحق بهشت است به اين طريق كه ذكر كرده است مقتول را
هامش
( 1 ) « سنن الكبرى بيهقى » 8 / 181 ، « تاريخ ابن اثير » 3 / 257 .