عائشة خاسرة »
؛ يعنى خداى تعالى كشت طلحه و زبير را بر آن شقاوت و بغى و نكبت و بدبختى كه داشتند و گريزاند لشكر ايشان را و برگردانيد عايشه را خوار و ذليل و گنهكار .
پس اگر وى توبه كرده بود نمىگفت امير المؤمنين عليه السّلام اين قول را در باب وى با آنكه ما اگر تجويز كنيم توبهء طلحه را با وجود آن حالى كه ذكر كرديم و واجب باشد برما شك در امر و انتقال از ظاهر حال وى . لازم مىآيد كه شك كنيم در هر فاسق و كافر كه ظاهر شده باشد برما ضلال او و ظاهر نشده باشد ندم و توبهاش .
بلكه بوده باشد بر ظاهر ضلال تا وقت خروج وى از دنيا و اين باطل است .
و تفصيل دادم من قول را در اين باب در كتابى از من كه معروف است به « مسأله كافيه » « 1 » .
[ علت گريختن زبير از ميدان جنگ ] - [ بررسى حديث « قاتل زبير در آتش جهنم است » ]
و امّا زبير ، پس كشته شد در حالى كه گريخته بود . و اگر گريختن وى به سبب پشيمانى و توبه بود هر آينه برمىگشت به جانب امير المؤمنين عليه السّلام و مىآمد به مكانى كه آن حضرت بود و ظاهر مىكرد نصرت و معونت آن حضرت را . چنان كه مخفى و در پرده نداشته حال خود را در حال حرب و عداوت با آن حضرت .
و اگر جايز باشد كه جزم كنيم ما به توبهء وى و واجب باشد برما ولايت و دوستى وى با وجود آنچه ذكر كرديم ، هر آينه واجب خواهد بود بر مسلمانان كه جزم كنند به توبهء هر كه گريخته از رسول صلّى اللَّه عليه و آله و اگر چه برنگشته باشند به مكان وى و اظهار نكرده باشند اقرار به نبوت وى را .
و به تحقيق متمسك شدهاند قوم مخالف در باب زبير به دو قول كه روايت كرده شده است از امير المؤمنين عليه السّلام ( 30 ) كه آن حضرت به خاطر آورد كلامى را از رسول صلّى اللَّه عليه و آله
هامش
( 1 ) كتاب « الكافئة في ابطال توبة الخاطئة » از تأليفات ارزنده شيخ مفيد است كه با تحقيق حجة الاسلام و المسلمين جناب آقاى على اكبر زمانى نژاد ، جزو مجموعه آثار شيخ مفيد در سال 1371 هجرى شمسى به چاپ رسيده است .