[ شأن نزول سوره « انسان » ]
و دليلى چند ذكر كرده است بر اين دعوى كه به طول مىكشد ذكر آنها . باز خداى تعالى ذكر كرده است بعد از اين صفت وصف دادن مال براى رضاى وى به اقرباء و يتامى و مساكين و مسافرين و سائلين و مكاتبين . و ما يافتيم اين صفت را براى امير المؤمنين عليه السّلام به دليل تنزيل و تواتر اخبار به آن بر تفصيل چنان كه فرموده است :
وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً
« 1 » خداى عز و جل در اين سوره نعمتهاى عظيم در آخرت براى ابرار و نيكويان ذكر كرده است ، بعد از آن پارهاى از صفات جميله كه ايشان دارند و به سبب آن مستحق چنان نعمتها مىشوند نقل كرده از آن جمله اين است كه « طعام مىكنند براى رضاى خدا و دوستى وى ، با وجود احتياج به آن طعام و اشتهاى آن مسكين و يتيم و اسير را . » و اتفاق كردهاند راويان فريقان خاصه و عامه بر اينكه اين آيه بلكه جميع سوره نازل شده است در شأن امير المؤمنين عليه السّلام و زن وى - فاطمه عليها السّلام - و دو فرزندش عليهما السّلام . « 2 » ( و مجمل اين حكايت اين است كه امام حسن و امام حسين عليهما السّلام مريض شدند پس امير المؤمنين و فاطمه عليهما السّلام و ايشان نيز نذر كردند وقتى كه زايل شود كوفت ايشان سه روز روزه بگيرند و چون چاق شدند و هيچ نداشتند كه به آن افطار كنند امير المؤمنين عليه السّلام سه صاع جو از شمعون يهودى قرض كرد و فاطمه عليها السّلام يك صاع آن را نان پخت . و چون آن را گذاشتند پيش خود كه افطار كنند مسكين آمد و سؤال كرد ، ايشان همهء آن را به وى دادند و خود به چيزى غير از آب افطار نكردند .
روز ديگر نيز روزه گرفتند و يك صاع ديگر را نان كردند باز به طريق سابق يتيمى
هامش
( 1 ) سوره انسان ( دهر ) ، آيه 8 .
( 2 ) « تفسير كشّاف » 4 / 670 ، « تفسير فخر رازى » 30 / 244 ، « تفسير سمرقندى » 3 / 504 ، « تفسير نيشابورى » 6 / 412 .