داشته باشد ( و اين كنايه از سن « رهاق » نزديك به آن است چنان كه بعضى نقل كردهاند در آن وقت سيزده سال داشت ) گفت به او پدرش ابراهيم كه اى پسر من در خواب ديدم تو را ذبح مىكنيم . پس نظر كن چه رأى دارى و چه مىكنى . اسماعيل گفت اى پدر بكن و به جا آور آنچه را امر كرده شدهاى به آن در خواب كه مىيابى مرا ان شاء اللَّه از جملهء صبركنندگان .
پس اثبات كردهاند ابراهيم و اسماعيل عليهما السّلام خواب را و واجب گردانيدند به سبب آن حكم را و نگفت اسماعيل عليه السّلام به پدرش كه اى پدر مريز خون مرا به سبب خوابى كه ديدى زيرا خوابها گاه مىباشد از حديث نفس و اخلاط بدن و غلبهء اخلاط بعضى بر بعض ديگر چنان كه مذهب معتزله است .
پس قول اماميه در باب خواب چيزى است كه ناطق است به آن كتاب خداى تعالى و قول شيخ مذكور قول آن جماعت است از اصحاب پادشاه كه مىگفتند اينها خوابهاى باطل است . و با وجود اين ما اثبات نمىكنيم احكام دينى را به سبب خوابها . بلكه اثبات مىكنيم از تأويلات آنها آنچه را آمده است به آن خبرى از ورثهء انبيا عليهم السّلام .
[ وحى به مادر موسى ع ]
و اما قول ما در معجزات پس مثل قول خداى تعالى كه فرموده است :
وَ أَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَ لا تَخافِي وَ لا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَ جاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ
« 1 » ؛ يعنى وحى فرستاديم به مادر موسى كه شير بده موسى را تا وقتى كه قادر باشى بر پنهان كردن او از دشمنان او . پس هر گاه بترسى براو و قادر نباشى بر اخفاى وى بينداز او را در دريا و مترس و دلگير مشو زيرا ما رد مىكنيم او را به سوى تو و مىگردانيم او را از جملهء رسولان و پيغمبران .
اين آيه متضمن صحت خوابهاست زيرا وحى به مادر موسى در خواب شد و براى او معجزه علاوه شد ، تعليم كرد او را به آنچه حادث مىشد قبل از حدوث آن .
هامش
( 1 ) سوره قصص ، آيه 7 .