پس خبر داد يوسف عليه السّلام ايشان را به خوابى كه ديده بودند و اين بنا بر اين بود كه جزم مىدانست حكم خوابها را . و سؤال ايشان از يوسف عليه السّلام با آنكه عالم نبودند به نبوّت او دليل است بر اينكه خوابها حق بوده است به اعتقاد ايشان و تأويل اكثر آنها صحيح بود و هر گاه موافق معنى آن باشد و فرموده است :
وَ قالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرى سَبْعَ بَقَراتٍ سِمانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجافٌ وَ سَبْعَ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ وَ أُخَرَ يابِساتٍ يا أَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي رُءْيايَ إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيا تَعْبُرُونَ قالُوا أَضْغاثُ أَحْلامٍ وَ ما نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلامِ بِعالِمِينَ
« 1 » ؛ يعنى پادشاه مصر گفت : خواب ديدم هفت گاو چاق و هفت گاو لاغر و آن لاغرها چاقها را خوردند . و هفت خوشه سبز و هفت خوشهء خشك و پيچيدند خشكها بر سبزها تا غالب شدند بر آنها پس اى گروه فتوى دهيد به من در اين خواب اگر عالميد به تعبير خوابها . ايشان گفتند كه اين از خوابهاى دروغ است و اعتبار ندارد .
و ما عالم نيستيم به تأويل چنين خوابها .
بعد از آن تعبير كرد يوسف عليه السّلام اين خواب را و چنان شد كه او گفت ( و تعبير چنان كرد كه هفت سال ارزانى خواهد بود و آنچه زراعت مىكنيد جمع كنيد و نگاهداريد . و گاوهاى چاق و خوشههاى سبز كنايه از آن است ؛ بعد از آن هفت سال گرانى مىشود و گاوهاى لاغر و خوشههاى خشك اشاره به آن است و آنچه در آن سالهاى ارزانى جمع كرده بوديد در اين سالها مىخوريد و خوردن لاغرها چاقها را و غلبه خشكها بر سبزها دال بر اين است ) و فرموده است در قصهء ابراهيم و اسماعيل عليهما السّلام :
فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قالَ يا بُنَيَّ إِنِّي أَرى فِي الْمَنامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ ما ذا تَرى قالَ يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ
« 2 » ؛ يعنى چون اسماعيل به مرتبهاى رسيد قادر بود كه كند با پدرش در كارهائى كه
هامش
( 1 ) سوره يوسف ، آيه 43 - 44 .
( 2 ) سوره صافات ، آيه 102 .