و به تحقيق علم دارند عقلا از روى عادت به اينكه كسى كه مقدّم كند كسى را در مقامى كه شريف شود به سبب آن قدرش و عظيم شود به آن مرتبهاش مبادرت نمىكند بعد از تقديم وى فاصلهء بازداشتن وى و پشت كردن آن مرتبه كه گردانيده بود آن را براى وى .
مگر به سبب حادثهء قبيحى كه حادث شود از وى يا ظهور امرى كه زايل شود اشتباه حال وى به سبب ظهور آن و معلوم شود تغيير حال وى كه موجب صرف و عزل وى باشد .
پس به درستى كه فعلى كه واقع شود از نبى صلّى اللَّه عليه و آله در باب ابو بكر به اقوالى كه مقرون بود با آن يعنى توبيخ و سرزنش زن خود صادر نمىشود از حكما مگر از براى انكار محض و دلالت بر استدراك آنچه فوت مىشود از صلاح بالفعل . اگر واقع نشود اين مبادرت و انكار . و كسى كه انكار كند اين را بيرون رفته است از طريق عرف و عادت .
و به تحقيق گمان كردند قومى از اهل عناد كه نبى صلّى اللَّه عليه و آله عزل نكرد ابو بكر را از نماز به سبب خروج آن حضرت به مسجد بلكه با وجود اين باقى بود بر امامت در نماز .
پس ما به ايشان گفتيم كه آيا ابو بكر در آن وقت امام نبى صلّى اللَّه عليه و آله نيز بود و آن حضرت اقتدا كرده بود به وى در آن حال ؟ همه گفتند : نه .
پس گفتيم : آيا او شريك نبى صلّى اللَّه عليه و آله بود در امامت نماز و هر دو با هم امام مسلمانان بودند در آن نماز ؟ باز همه گفتند : نه .
پس گفتيم : آيا نيست وقتى كه نبى صلّى اللَّه عليه و آله بيرون آمد امام مسلمانان بود در اين نماز و ابو بكر بعد از اينكه امام ايشان بود اقتدا كرد در آن نماز به نبى صلّى اللَّه عليه و آله مثل باقى آن جماعت ؟ گفتند : بلى .
پس گفتيم : تعقل نكند كه اين بازداشتن اوست از آن مقام پس تعقّل نكرده است هيچ چيز را به وجهى از وجوه يا به سببى از اسباب .
الفصول المختارة ( دفاع از تشيع ) ( فارسى ) — صفحة 255
مساهمون: الشيخ المفيد
ص٢٥٥