ظاهر قول به تقليد و اعتماد بر قول ديگران نه به طريق نظر در ادله و عمل بر حجت . و كسى كه به اين مرتبه باشد حاصل نمىشود براى او ثواب دائمى كه به عوض معرفت است و مانع است چنان كه در حديث مذكور است از اين كه واقع شود كفرى از صاحب آن كه به سبب اين مستحق اين شود كه هميشه در آتش باشد . پس فكر كن در اين تا واضح شود براى تو .
گفت : پس ذكر مىكنم من حالا سؤالى در غير غيبت ، محتاجم به معرفت جواب تو پس از آن رجوع مىكنم به مسأله غيبت . پس خبر ده مرا از اين جمعى از شيعه كه تقليد مىكنند آيا تو مىگوئى كه ايشان كافرند و مستحق اينكه هميشه در آتش باشند و اگر اين را مىگوئى پس نيست در بهشت از شيعهء اماميه غير تو از براى آنكه ما نمىشناسيم از ايشان كسى را كه بر تحقيق نظر باشد غير از تو و اگر باشد زياد از بيست كس نيست در جميع دنيا . و اين امرى است كه گمان ندارم تو قائل به آن باشى . و اگر مىگوئى كافر نيستند و اعتقاد به تشيع دارند و ظاهر و باطن پس ايشان مثل تواند . و اين باطل مىكند آنچه را ذكر كردى ؟
جواب گفتم : نمىگويم كه جميع اهل تقليد كافرند ؛ زيرا در ايشان جماعتى هستند كه تكليف كرده نشدهاند به معرفت و نظر در ادله به سبب نقصان عقولشان از مرتبهاى كه واجب است با آن مرتبه تكليف به معرفت ، و اگر چه ايشان مكلف هستند به اعتقاد من به صحت قول و عمل و اين است مذهب من در اهل خيمهها و باديهها و اعراب و عجم و عوام .
پس ايشان هر گاه بگويند قول صحيحى يا عمل كنند صوابى خواهد بود عوض و ثواب آن براى ايشان مثل عوض براى بهائم و اطفال و مجانين و اگر واقع شود از ايشان عصيانى مستحق عقاب مىشوند به سبب آن در دنيا و در روز مآب مدت زمان حساب يا در آتش به طول احقاب . ( « احقاب » جمع « حقب » است و آن هشتاد سال است يا بيشتر ) بعد از آن بيرون مىآيند به سوى محل ثواب . و جمعى از مقلّده به اعتقاد من
الفصول المختارة ( دفاع از تشيع ) ( فارسى ) — صفحة 235
مساهمون: الشيخ المفيد
ص٢٣٥