شد ) روز محشر است و به درستى كه دراز گرديده است آن بر كافران حتى اينكه به قدر مذكور رسيده به سبب آنچه مشاهده مىكنند در آن روز از شدت و دشوارى عذاب و گذشتن بر صراط و معاينه و ديدن جهنم و شنيدن صداهاى آتش و آوازها و غلهاى آن و فرياد خزنهء آن و ديدن تفرّق و انتشار شرر آن . آيا نگاه نمىكنى به قول خداى تعالى
إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُ بَعِيداً وَ نَراهُ قَرِيباً
« 1 » ؛ يعنى ايشان روز قيامت را دور مىبينند از وقوع و احتمال آن نمىدهند و ما نزديك مىبينيم .
و به تحقيق وصف كرده خداى تعالى آن روز را و فرموده است :
إِنَّ هؤُلاءِ يُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ وَ يَذَرُونَ وَراءَهُمْ يَوْماً ثَقِيلًا
« 2 » ؛ يعنى به درستى كه ايشان دوست مىدارند دنيا را كه نقد و حاضر است و مىگذرند در عقب خود روزى شديد .
( يعنى روز قيامت و ملاحظه آن نمىكنند ) .
و فرموده است :
يَوْمَ تَرَوْنَها تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَ تَضَعُ كُلُّ ذاتِ حَمْلٍ حَمْلَها وَ تَرَى النَّاسَ سُكارى وَ ما هُمْ بِسُكارى وَ لكِنَّ عَذابَ اللَّهِ شَدِيدٌ
« 3 » ؛ يعنى روزى كه مىبينيد شما زلزلهء ساعت را يعنى روز قيامت غافل مىشود هر شير دهنده از آنكه شير مىخورد و مىگذارد هر باردار بار خود را و مىبينى تو مردم را مست و بىشعور و ايشان مست نيستند و ليكن عذاب خدا شديد است و از ترس و هول آن چنين مىشوند . و فرموده است :
يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ وَ أُمِّهِ وَ أَبِيهِ وَ صاحِبَتِهِ وَ بَنِيهِ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ
« 4 »
هامش
( 1 ) سوره معارج ، آيه 6 .
( 2 ) سوره انسان ( دهر ) ، آيه 27 .
( 3 ) سوره حج ، آيه 2 .
( 4 ) سوره عبس ، آيه 34 - 37 .