ليكن به چه چيز دفع مىكنى اين را كه جمعى از صحابه افضل شده باشند پيش خداى تعالى به سبب بسيارى اعمال و علوم ايشان بعد از آن و اين امرى است كه دانسته نمىشود به عقل و نيست با تو سمعى در اين خبر كه منع كند از اين و دلالت كند بر اينكه آن حضرت افضل از جميع صحابه بود تا اين زمان ما و به درستى كه ما سؤال نكرديم از فضيلت آن حضرت وقت مخصوص بلكه در جميع اوقات ؟
شيخ فرمود كه اين سؤال سستتر است از آنچه گذشت و جواب از اين آسانتر است ؛ از براى آنكه امت اجماع كردند بر ابطال قول كسى كه گمان كند احدى كسب كرده است اعمالى كه زائد است بر فضيلتى كه حاصل است براى امير المؤمنين عليه السّلام بر اصحاب . زيرا امت چند طايفهاند كه مىگويند امير المؤمنين عليه السّلام افضل از جميع بود در زمان رسول صلّى اللَّه عليه و آله و مثل او نشد احدى بعد از آن . و ايشان شيعه اماميهاند و زيديه و جماعتى از شيوخ معتزله و جماعتى از اصحاب حديث ؛ و طايفهاى مىگويند كه ظاهر نشده است براى امير المؤمنين عليه السّلام در هيچ وقتى از اوقات فضيلتى بر باقى صحابه كه حكم كرده شود به آن بر خداى تعالى و شهادت جزم بر صحت آن توان داد . و همچنين ظاهر نشده است براى احدى از ايشان فضيلتى و ايشان جمعىاند از معتزله كه توقف كردند در حال خلفاء اربعه ( يعنى امير المؤمنين عليه السّلام و ابو بكر و عمر و عثمان ) و از ايشان است ابو على « 1 » و ابو هاشم و اتباع ايشان ؛ و طايفهاى مىگويند كه ابو بكر افضل بود از امير المؤمنين عليه السّلام در زمان رسول صلّى اللَّه عليه و آله و بعد از آن نيز ، و ايشان جمعى انداز معتزله و بعضى مرجئه و جماعتى از اصحاب حديث ؛ و طايفهاى مىگويند كه امير المؤمنين عليه السّلام بيرون رفت از فضيلتى كه داشت به سبب حوادثى كه ظاهر شد از او ، پس مساوى شد با او غير او و تفضيل يافت براو
هامش
( 1 ) ابو على جبّائى پدر ابو هاشم جبائى است . پدر و پسر از سران برجسته معتزله بودند . ابو على در سال 235 هجرى قمرى به دنيا آمد و در سال 303 هجرى قمرى درگذشت . « اللّباب » 1 / 255 .