فصل 27 [ نظرهاى مختلف در باره تأخير بيعت على ع با ابو بكر ]
كلام شيخ - ادام اللَّه عزّه - در دليل بر اينكه امير المؤمنين عليه السّلام با ابو بكر بيعت نكرد . شيخ فرمود : امّت اجماع كردهاند بر اينكه امير المؤمنين عليه السّلام از بيعت ابو بكر تأخير كرد . و ليكن كسى كه كمتر از همه كس مىگويد تا سه روز تأخير كرد و بعضى مىگويند تأخير كرد تا وقتى كه حضرت فاطمه عليها السّلام فوت شد بعد از آن بيعت كرد و بعضى مىگويند تا چهل روز تأخير كرد و بعضى مىگويند تا شش ماه تأخير كرد و محقّقان اهل امامت مىگويند هرگز بيعت نكرد . پس حاصل شد اجماع بر اينكه آن حضرت تأخير از بيعت كرد « 1 » و باز اختلاف كردهاند در اينكه بعد از اين بيعت كرد يا نه ، چنان كه مذكور شد .
و چون اين را دانستى بدان حق اين است كه هرگز بيعت نكرد ، و دليل آن اين است تأخير وى خالى نيست از اينكه يا هدى و راه راست و ترك آن ضلال و گمراهى يا آنكه تأخير ضلال است و ترك آن هدى و صواب و يا آنكه صواب است و ترك آن نيز صواب و يا آنكه خطاست و تركش نيز خطا .
پس اگر تأخير ضلال و باطل است ، هر آينه لازم مىآيد امير المؤمنين عليه السّلام بعد از نبى صلّى اللَّه عليه و آله گمراه شده باشد ، به سبب آنكه ترك هدى كرده كه براو رفتن به سوى آن واجب بوده .
و حال آنكه امت اجماع كردهاند بر اينكه از امير المؤمنين عليه السّلام بعد از نبى صلّى اللَّه عليه و آله در طول زمان ابو بكر و ايّام عمر و عثمان و اوائل زمان خلافت خويش ضلالى واقع نشد ، تا وقتى كه خوارج هنگام قراردادن حكم در جنگ « صفّين » مخالفت نمودند و امّت در آن وقت مفارقت كردند .
هامش
( 1 ) . « الامامة و السياسة ابن قتيبه » 1 / 30 ، « اسرار آل محمد صلّى اللَّه عليه و آله » ص 236 ، « شرح نهج البلاغة ابن ابى الحديد » 6 / 49 .