انسان برايش ميسور نيست . و يا به تعبير ديگر انسان با كمك كشتى بدن تواند كه در درياى بيكران هستى سير كند ، و كافل حفظ و سلامت اين كشتى علم شريف طبّ و طبيب عزيز است . چه فخر و مباهاتى و كدام پايه و سرافرازى برتر از اينكه چنين موهبت خداى سبحان نصيب نصاب انسان گردد ؟
شكرانه چنان نعمت سترگ رفتار خوش با بندگان خدايست كه دريغ باشد واجد چنان مقام معنوى افسون هوا و هوس شود و با ابناء نوع خود آن هم با بيمار فگار دلشكسته و سوخته كه چشم اميد به عنايت طبيب دوخته ، كبر فروخته گران جانى و خودبينى و ناروائى را روا دارد .
[ تأثير نفس و بدن در كتب طب و فلسفه ]
تأثير و تأثر هريك از نفس و بدن در ديگرى و از ديگرى ، و طاعت طبيعت بدن مر اوهام نفسانى را مطلبى بسيار شايان توجه است كه كتب طبّى و فلسفى آن را عنوان و استدلال فرمودهاند ، و جناب شيخ را در فصل چهاردهم از جمله نخستين تعليم دوم فنّ دوم كليات قانون اشاراتى لطيف در اين مطلب شريف است « 1 » . و ما به تفصيل در عين هشتم عيون مسائل نفس و شرح آن در اين موضوع خطير بحث و فحص نمودهايم .
از اين قبيل است كه مثلًا غم و اندوه سبب پيدايش بيمارى غمباد ( گواتر
( GOITRE
مىشود ، و دهها نظير اين مثال . و به فرمودهء شيرين و دلنشين عارف رومى :
تا خيال و فكر خوش بر وى زند * فكر شيرين مرد را فربه كند
آدمى را فربهى هست از خيال * گر خيالاتش بود صاحب جمال
ور خيالاتش نمايد ناخوشى * مىگدازد همچو موم از آتشى
هامش
( 1 ) - صفحه 195 ، ط وزيرى ، چاپ سنگى .