مشخصات : گياهى است از خانوادهء
Buxaceae
، درختچهاى است كه در خارج از جنگلها و در شهرها بلندى آن يك تا دو متر و در جنگلهاى مناسب پنج تا شش متر مىرسد . داراى شاخههاى منشعب است .
برگهاى آن سبز سير چرمى و بيضى و نوكتيز و گلهاى نر و مادهء آن در كنار برگها به رنگ سبز مايل به زرد ظاهر مىشود . ميوهء آن پوشينهء كوچك كه دانههايى به رنگ سياه در آن قرار دارند . شمشاد از درختان هميشهسبز ساحلى و جلگهء جنگلهاى شمال ايران است و تا ارتفاع 1000 مترى و در تمام قسمتهاى گيلان و مازندران مىرويد .
طبيعت آن : گرم و خشك است ولى عدهاى آن را سرد مىدانند .
عرق شكوفهء شمشاد جنگلى
خواص درمانى : براى تقويت دل و دماغ بسيار مفيد است .
تخم شمشاد جنگلى
خواص درمانى : يا 30 گرم از تازهء آن را كه دانهءهاى آن را خارج كرده باشيد يا 15 گرم از تخم خشك بىدانهء آن را بخوريد . رطوبتهاى معده و روده را خشك مىكند و جريان رطوبت از دهان را قطع مىنمايد .
برگ شمشاد جنگلى
تركيب شيميايى : اسانس - صمغ - آلكالوئيدهايى به نام بوكسين و پارابوكسين و بوكسىنيدين و بوكسىنامين و بوكسامين و نوربوكسامين و بوكساميتول .
خواص درمانى : 1 - سى تا پنجاه گرم تازهء آن را در يك ليتر آب بجوشانيد بعد صاف كرده و قبل از هر غذا يك فنجان بنوشيد . خون را تصفيه مىكند ، معرّق و تببر و صفرابر است ، براى روماتيسم مزمن و نقرس مؤثر است ، در رفع عوارض سفيليس نافع مىباشد ، براى درمان نزله ريهاى و ذات الجنب و رفع اخلاط خونى مفيد است .
2 - شستشو با آب پختهء آن در موارد خارج شدن گرههاى مقعد خوب است .
شمشاد وحشى جنگلى
1 - گل ماده 2 - گل نر