سگزبان
نامهاى ديگر : لسان الكلب .
Cynoglosse - Langue de chien - Dog's tongue - Hound's tongue
مشخصات : گياهى است از خانوادهء
Boraginaceae
، دوساله و داراى ساقهاى بلند تا هفتاد سانتىمتر و كبود و پوشيده از تار است . برگهاى آن بيضى و دراز ، نرم و موجدار و پوشيده از تار به رنگ غبارى مايل به سفيد كه از نظر درازى و باريكى به شكل زبان سگ است . گلهاى آن قرمزرنگ و به شكل خوشهء پراكندهاند . ريشهء آن ضخيم و گوشتى و كمى دراز دوكىشكل و مقطع آن سفيد و بوى آن تهوعآور و به رنگ خاكستر است . اين گياه معمولا در ارضى سنگلاخ خشك در اروپا : امريكاى شمالى و آسيا انتشار دارد ، در ايران در شمال غرب در آذربايجان در نقاط سنگلاخ و در شمال در مناطق رودبار و مازندران بهطور خودرو ديده مىشود .
برگ سگزبان
تركيب شيميايى : مادهء عامل تلخ به نام سينوگلوسيدين - آلكالوئيدهاى سينوگلوسين و سينوگلوسئين .
خواص درمانى : ضماد تازهء كوبيدهء آن براى درمان بواسير و درمان سوختگىها و تسكين درد و سوزش آنها و التيام زخمهاى سطحى بدن نافع است ، شقاق پستان را درمان مىكند ، خارش پوست را بر طرف مىسازد .
ريشهء سگزبان
خواص درمانى : 1 - هشت تا ده گرم از آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و آب صافكردهء آن را در طول روز تدريجا بنوشيد . مخدّر و مسكّن و ضدّ تشنج است ، خونروى از سينه و اسهال را قطع مىكند .
2 - شصت گرم از تازهء آن را در يك ليتر آب جوش ده تا دوازده ساعت بخيسانيد و آب آن را كمپرس كنيد . براى درمان سوختگىها و تسكين درد و سوزش آنها و التيام زخمهاى سطحى بدن و رفع شقاق پستان و بواسير و خارش بدن نافع است .